หลักศิลาจารึก Võ Cạnh ของชาวมลายู หรืออาณาจักรจามปา ร่องรอยที่ทิ้งไว้ในประเทศเวียดนาม

โดย นิอับดุลรากิ๊บ บินนิฮัสซัน

เมื่อกล่าวถึงชาวจามที่เดิมเคยมีอาณาจักรจามปาในประเทศเวียดนามนั้น เมื่อเรียกชาวจาม ปัจจุบันย่อมจะหมายถึงชาวจามที่อาศัยอยู่ในประเทศกัมพูชา (ชาวจามที่อพยพออกจากประเทศเวียดนาม เมื่อครั้งอาณาจักรจามปาพ่ายแพ้ต่ออาณาจักรเวียด)และประเทศเวียดนาม ชนชาวจามถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของชนเชื้อสายมลายู-โปลีเนเซีย นายจิตร ภูมิศักดิ์กล่าวว่าชาวจามเป็นชาวมลายูที่ตกค้างบนภาคพื้นทวีป และในมาเลเซีย ก็จะเรียกชาวจามว่าเป็นชาวลายู-จาม และที่แปลกภาษาอาเจะห์ บนเกาะสุมาตรา ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มภาษาจาม (Chamic Languauge) ครั้งนี้ขอแนะนำศิลาจารึก Võ Cạnh หรือศิลาจารึกโวคาญ ของอดีตอาณาจักรจามปาที่ทิ้งมรดกเอาไว้ให้ประเทศเวียดนาม ศิลาจารึกนี้พบที่หมู่บ้าน Võ Cạnh  หรือโวคาญ ซึ่งอยู่ห่างจากเมืองนาตรัง (Nha Trang) ราว 4 กิโลเมตร

ศิลาจารึก Võ Cạnh แห่งอาณาจักรจามปา ซึ่งมีอายุเกือบ 2,000 ปี เป็นโบราณวัตถุที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ทราบเกี่ยวกับการเผยแพร่พระพุทธศาสนาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ศิลาจารึก Võ Cạnh ซึ่งจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์แห่งชาติเวียดนาม มีอายุตั้งแต่ศตวรรษที่ 2-3 และเป็นศิลาจารึกที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังหลงเหลืออยู่ของอาณาจักรจามปา

ศิลาจารึกนี้ถูกสร้างขึ้นใกล้หอคอยอิฐในหมู่บ้าน Võ Cạnh ตำบล Vinh Trung อำเภอ Dien Khanh จังหวัด Khanh Hoa และถูกนำมายังฮานอยโดย École française d'Extrême-Orient ในปี 1910

 ศิลาจารึกเป็นแท่งหินทรงกระบอก สูง 270 เซนติเมตร หนา 110 เซนติเมตร และกว้าง 80 เซนติเมตร

ศิลาจารึกนี้มีสามด้านที่สลักอักขระสันสกฤต โดยแต่ละบรรทัดแกะสลักต่อเนื่องจากด้านหนึ่งไปยังอีกด้านหนึ่ง

ศิลาจารึกให้ข้อมูลอันมีค่าเกี่ยวกับประวัติศาสตร์การก่อตั้งอาณาจักรจามปา

ดังนั้น ศรีมาราจึงเป็นผู้ก่อตั้งราชวงศ์แรกของอาณาจักรจามปาใต้ โดยมีเมืองหลวงตั้งอยู่ในเมืองปันดูรังฆา (Panduranga หรือ ปัจจุบันคือเมืองพันรัง(Phan Rang)...

เมืองหลวงของอาณาจักรจามปาเหนือ (หรือที่รู้จักกันในชื่อลำอัป หรือ lâm ấp) ตั้งอยู่ที่สิมหาปุรา ในเขต Trà Kiệu ของจังหวัดกวางนาม (Quảng Nam)ในปัจจุบัน ประมาณ 3-4 ศตวรรษหลังจากที่ศิลาจารึกนี้ถูกสร้างขึ้น อาณาจักรทั้งสองได้รวมกันเพื่อก่อตั้งอาณาจักรจามปาขึ้น

ศิลาจารึกนี้ยังบ่งชี้ถึงการเข้ามาและการมีอิทธิพลอย่างมากของพุทธศาสนาจากอารยธรรมอินเดียต่อชาวจาม (ราวศตวรรษที่ 1 หลังคริสต์ศักราช) และคณะสงฆ์ของอาณาจักรนี้ด้วย

นักวิจัยระบุว่า ศิลาจารึก Võ Cạnh เป็นหลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดของการเผยแพร่พระพุทธศาสนาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และจารึกบนศิลาจารึกนี้ยังถือเป็นจารึกที่เก่าแก่ที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย

ด้วยคุณค่าทางประวัติศาสตร์อันโดดเด่น ศิลาจารึก Võ Cạnh จึงได้รับการยกย่องให้เป็นสมบัติแห่งชาติของเวียดนาม

อ้างอิง

Reds Vietnam