Selasa, 29 Jun 2021

นายมุสลิม บูรมัต (Muslim Burmat) นักเขียนซีไรต์ชาวบรูไนดารุสสาลามที่ได้รู้จัก

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินิฮัสซัน

นายมุสลิม บูรมัต (Muslim Burmat) เป็นนามปากกาที่ใช้โดยดาโต๊ะปาดุกาอาวังฮัจญีมุสลิม บินฮัจญีบูรุต (Dato Paduka Awang Haji Muslim bin Haji Burut) ซึ่งได้รับการยกย่องว่าเป็นนักเขียนที่มีชื่อเสียงคนหนึ่งของประเทศบรูไนดารุสสาลาม เกิดเมื่อวันที่ 15 เมษายน 1943  เขาได้รับการศึกษาทั้งภาษาอังกฤษและมลายู เขาเริ่มทำงานเป็นเสมียนในสำนักงานที่ดินในปี พ.ศ. 1964  ต่อมาได้เปลี่ยนมาทำงานเป็นผู้ช่วยบรรณาธิการ บรรณาธิการอาวุโส และเจ้าหน้าที่ด้านภาษา ต่อมาได้เข้าเรียนหลักสูตรด้านหลักสูตรมาลายูศึกษาที่มหาวิทยาลัยมาลายาเป็นเวลาหนึ่งปีในปี 1968 ขณะนั้นมหาวิทยาลัยมาลายาเปิดหบักสูตรเรียนหนึ่งปี แต่ปัจจุบันหลักสูตรดังกล่าวไม่มีอีกแล้ว

ต่อมาเขาเขาได้ไปเรียนหลักสูตรการเขียนและการผลิตหนังสือ ของสถาบันที่ชื่อว่า London's Institute of Education in Tropical Areas สังกัดมหาวิทยาลัยลอนดอน ระหว่างปี 1971-1972 ต่อมาในปี 1998 เขาได้รับแต่งตั้งให้เป็นนักวิจัยของภาควิชามลายูศึกษาที่มหาวิทยาลัยบรูไนดารุสซาลาม เขาแต่งงานกับดายังกัมเซีย์ บินตี สุไลมาน (Dayang Kamsiah binti Sulaiman) ซึ่งเขามีลูกหนึ่งคนเมื่อปี 1986-7

 

นายมุสลิม บูรมัต มีผลงานเขียนด้านนวนิยาย เรื่องสั้น และผลงานสำหรับเด็ก   งานเขียนมีการตีพิมพ์ตลอด จนทำให้นายมุสลิม บูรมัต ได้รับรางวัลมากมาย สามารถกล่าวได้ว่านายมุสลิม บูรมัต เป็นชาวบรูไนคนแรกที่ได้รับรางวัล นักเขียนซีไรต์ หรือ South-East Asia Write Award ในปี 1986  นอกจากนั้นนายมุสลิม บูรมัต ยังเป็นผู้ชนะรางวัลของ MASTERAAward ถึงสองครั้ง โดยครั้งแรกในปี 2001 และอีกครั้งในปี 2007 และในปี 1999 เขาได้รับรางวัล Anugerah Sastera Nusantara ในเมืองโยโฮร์บาฮารู รัฐโยโฮร์ ประเทศมาเลเซีย และในปี 2002 เขาได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้นำวรรณกรรมบรูไนดารุสสาลาม (Tokoh Sastra Brunei Darussalam) นายมุสลิม บูรมัต ยังชนะการแข่งขันงานเขียนนวนิยาย  อีกหลายรางวัล เขาได้รับอิสรียยจากสุลต่านบรูไน โดยได้ยศ Dato Paduka  

 

ตอนที่ผู้เขียนพร้อมนักศึกษาจากสาขาวิชามลายูศึกษา ม.อ. ปัตตานี ได้เดินทางไปประเทศบรูไน โดยเดินทางจากทางบก เริ่มจากเมืองโกตากีนาบาลู รัฐซาบะห์ มาเลเซีย ไปยังประเทศบรูไนนั้น ทางคณะชาวบรูไน ได้เดินทางมาตอนีรับ หลังจากเดินทางถึงตัวเมืองบันดาร์ ศรีเบอกาวัน  และอีกครั้งเมื่อคณะนักเขียนบรูไนดารุสสาลาม ได้จัดงานต้อนรับ โดยการเลี้ยงอาหาร และอ่านบทกวีกัน ที่บ้านของนายซัลมี เมิสรา (Salmi Mesra) นักเขียนที่ได้รับรางวัลซีไรต์ เมื่อปี 2020


Selasa, 22 Jun 2021

TOK KELABA AL-FATHANI : Menyalin pelbagai manuskrip Melayu

Oleh WAN MOHD. SHAGHIR ABDULLAH

 

ULAMA dan tokoh yang diperkenalkan dalam artikel ini ialah orang yang paling banyak menyalin pelbagai karya yang dihasilkan oleh ulama-ulama terdahulu daripadanya. Beliau ialah Muhammad Husein bin Abdul Lathif al-Fathani atau lebih popular dengan gelaran Tok Kelaba Beris al-Fathani. Beliau bukan hanya menyalin karya ulama yang berasal dari Patani tetapi meliputi karya ulama-ulama Aceh, Banjar, Palembang dan lain-lain. Tidak juga setakat menyalin, tetapi menambah komentar di bahagian tepi dan bawah sesuatu kitab yang disalinnya dan selanjutnya disebut dhabith, atau boleh juga disebut nota tepi dan nota kaki. Pada nota tepi dan nota kaki sentiasa disebut nama kitab yang dirujuk dan nama pengarangnya serta banyak menyebut nama guru yang diutamakannya iaitu: Syeikh Abdul Qadir bin Mustafa al-Fathani. Bukan hanya sebagai penyalin, tetapi beliau juga meninggalkan beberapa buah karangan yang berharga, namun yang sempat dicetak hanya lima buah. Bukan hanya mengarang dalam bahasa Melayu, tetapi juga meninggalkan karya yang dikarang dalam bahasa Arab.

 

Ada dua macam perkhidmatan dalam bidang penulisan dan keilmuan yang dicontohi oleh Tok Kelaba, iaitu Syeikh Daud bin Abdullah al- Fathani yang menulis terus menerus sehingga tertidur di hadapan sesuatu karya yang sedang dikerjakan, tidak pernah tidur di atas tempat tidur yang khusus seperti kita sekarang ini. Syeikh Ahmad al-Fathani yang membaca dan menulis terus menerus sehingga mengantuk. Jika mengantuk beliau tidak langsung tidur tetapi terus berdiri dan menghafal kalimat yang sedang dibaca atau kalimat terakhir yang ditulisnya. Hal ini dilakukan hingga hilang mengantuk atau terus terjatuh kerana mengantuk, pada waktu itulah beliau tertidur sebentar. Lain halnya dengan Tok Kelaba, beliau mencuba meniru kedua-dua ulama asal Patani yang beliau kagumi itu sehingga pada siku beliau berbekas hitam menebal (membelulang) kerana bertekan sewaktu melakukan penulisan yang terlalu banyak.

 

Sumber ilham pertama sehingga Tok Kelaba terjun ke bidang penyalinan manuskrip merupakan wasiat daripada gurunya, Syeikh Muhammad Zain bin Mustafa al-Fathani (saudara kandung Syeikh Abdul Qadir) kerana Syeikh Muhammad Zain al-Fathani tersebut yang pertama sekali mengambil inisiatif supaya semua karya Syeikh Daud bin Abdullah al-Fathani mesti diabadikan dengan cara membuat sekurang-kurangnya dua salinan. Sumber kedua adalah suatu penekanan daripada gurunya yang terakhir, Syeikh Ahmad bin Muhammad Zain al-Fathani, dan Tok Kelaba sendiri mengikuti perkembangan hampir seluruh aktiviti Syeikh Ahmad al-Fathani mulai proses penyalinan hingga penerbitan pelbagai kitab Melayu/Jawi dan penyebarannya secara meluas.

 

Daripada hal-hal tersebut, Tok Kelaba mencurahkan fikiran, menggandakan kekuatan tenaga dan menghabiskan masa semata-mata berkhidmat kepada ilmu pengetahuan dengan jalan mengarang kitab, menyalin karya orang lain, menyebarkannya kepada masyarakat, mengajar dan menambah ilmu yang belum diketahuinya

 

ASAL USUL

 

Setelah saya mengetahui daripada maklumat yang masih mentah berupa catatan-catatan, manuskrip-manu-skrip dan pelbagai bahan bercetak, saya mulai mengadakan penelitian tentang ulama ini sejak tahun 1972 Masihi, dan terakhir sekali menemui seorang anak beliau dan beberapa cucunya, maka dapat diambil data-datanya yang boleh dianggap lengkap. Datuk-neneknya berasal dari negeri Khurasan. Yang pertama datang ke dunia Melayu bernama Syarif Zainal Abidin. Beliau merantau ke Pulau Jawa lalu berkahwin dengan seorang wanita berasal dari Minangkabau. Oleh sebab terjadi peperangan di Jawa, Syarif Zainal Abidin bersama salah seorang Raja Jawa keluar dari Pulau Jawa lalu terdampar di Kelaba, iaitu sebuah negeri dalam Daulah Islam Patani Darus Salam. Syarif Zainal Abidin adalah seorang ulama, sebab itu mudah baginya mendapat pengaruh di Kelaba. Beliau meninggal dunia di Kelaba. Anak kepada Syarif Zainal Abidin yang bernama Abu Bakar, berpindah ke Kelantan dan menetap di Kampung Laut. Di Kampung Laut, Kelantan beliau memperoleh anak bernama Abdullah. Abdullah memperoleh anak bernama Abdus Shamad. Abdus Shamad berpindah pula ke Kelaba. Beliau mendapat anak bernama Abdul Mu'min. Abdul Mu'min mendapat anak bernama Abdul Lathif. Abdul Lathif mendapat anak bernama Muhammad Husein (Tok Kelaba) yang diriwayatkan ini.

 

Berdasarkan tulisan Tok Kelaba sendiri yang tercatat di bahagian tepi manuskrip Fat-hul Mannan karya Syeikh Daud bin Abdullah, salinan beliau adalah Muhammad Husein, kuniyahnya Abu Bakar. Dan namanya Abdullah. Kemudian digelar Muhammad Husein oleh isteri gurunya. Dengan dialah makruf antara manusia yang kemudian-kemudian. Dan segala manusia yang dahulu-dahulu dimakrufkan dengan Abdullah, hanyalah cicit bagi abid Abdul Karim, iaitu bapa kepada Nik Mik, iaitu ibu bagi Abdul Latif yang tersebut dahulu itu.''

 

Abdul Karim yang disebutkan itu bersabit keluarga antara beliau dengan keluarga besar Sena Janjar dan Bendang Daya, iaitu keluarga besar Syeikh Ahmad al-Fathani, Syeikh Ismail bin Abdur Qadir al-Fathani dan ulama-ulama Patani yang terkenal lainnya. Dalam salah sebuah salinan manuskrip Ghayatut Taqrib karya Syeikh Daud bin Abdullah al-Fathani, pada bahagian tepi halaman terakhir Tok Kelaba mencatat, ``... Muhammad Husein bin Abdul Lathif, dan adalah Abdul Lathif itu mati pada Khamis delapan hari bulan Rejab (8 Rejab) pada sanah 1307 (Hijrah). Beliau dikuburkan di Kubur Tanjung, Bukit Kecil bersama bapanya, ibunya dan lain-lainnya. Dan diperanakkan Muhammad itu pada sanah 1280 (Hijrah). Maka umurnya hingga sampaikan sanah 1340 (Hijrah) ini 69 tahun. Telah putih segala bulunya dan tanggal giginya.'' Nampaknya catatan Tok Kelaba itu ada sedikit perbezaan dengan catatan Abdul Lathif, anak beliau yang pernah saya tulis riwayatnya sebelum ini, iaitu, ``Pada sanah 1330 maka umur Haji Muhammad Husein 52 tahun pada waktu itu (iaitu lahir pada sanah 1278) jumlah umurnya 89 tahun. Peringatan ! Tuan guru Muhammad Husein Tok Kelaba ke rahmatullah pada hari Selasa 21 Syaaban, pukul 4 sanah l367.'' Oleh sebab tahun kelahiran daripada catatan beliau sendiri ditemui, maka yang lebih dapat dipegang ialah catatan beliau sendiri, iaitu tahun 1280 Hijrah/1863 Masihi itu, bukan tahun 1278 Hijrah/1861 Masihi seperti yang diperkenalkan sebelum ditemui catatan ini. Oleh kerana Tuan Guru Haji Muhammad Husein berasal dari Kelaba, Beris, maka terkenallah sebutan beliau dengan Tok Kelaba saja. Kerana beliau banyak menghafal hadis dan pakar dalam ilmu tersebut, digelar juga Tok Hadis. Setelah kerajaan Patani Darus Salam dijajah, kelaba dimasukkan dalam pemerintahan Saiburi atau nama pada zaman dahulu disebut Selindung Bayu. Pada zaman mutakhir nama Selindung Bayu dipakai untuk nama negeri Teluban, iaitu Teluban yang namanya masih digunakan sampai sekarang. Dalam catatan Tok Kelaba, beliau tidak menggunakan nama Teluban tetapi masih menggunakan Selindung Bayu, seperti kata beliau, ``Mula saya Haji Muhammad Husein duduk di Selindung Bayu pada hari Sabtu 15 bulan Zulkaedah pada sanah 1323 Hijrah.''

 

PENDIDIKAN

 

Keterangan anak beliau, Abdul Lathif, bahawa Tok Kelaba pertama sekali belajar membaca al-Quran kepada abang sepupunya Abdur Rahman Pancor, Kelaba. Sejak berumur tujuh tahun telah memondok di Semala (Patani). Pengetahuan yang sangat mendalam diperolehnya di Pondok Bendang Daya. Beliau merupakan kader tertua dalam pondok itu. Di peringkat awal belajar kepada Syeikh Haji Wan Mustafa bin Muhammad al-Fathani (Tok Bendang Daya I). Tok Kelaba hanya sedikit memperoleh ilmu daripada hulubalang tersebut, kerana umur beliau yang ketika itu sudah sangat tua dan tidak berapa lama setelah Tok Kelaba datang ke Bendang Daya, hulubalang itu meninggal dunia dalam usia 120 tahun. Pimpinan Pondok Bendang Daya sesudah itu diserahkan kepada anak beliau bernama Syeikh Wan Abdul Qadir yang selanjutnya digelar dengan Tok Bendang Daya II. Dalam tahun 1312 Hijrah/1895 Masihi, Tok Bendang Daya II mendapat tugas daripada Sultan Patani Darus Salam untuk menghaji dan mengumrahkan beberapa orang keluarga diraja yang telah meninggal dunia, maka beberapa murid kesayangannya dibawa serta, terutama sekali Tok Kelaba. Keberangkatan ke Mekah itu merupakan panggilan ajal bagi gurunya Tok Bendang Daya II, beliau wafat di Mekah. Dengan demikian Tok Kelaba tidak langsung pulang ke Kelaba, beliau mendekati keluarga besar gurunya termasuk Syeikh Muhammad Zain al-Fathani yang telah lama berpindah ke Mekah. Pada waktu itu sahabatnya Syeikh Daud bin Mustafa al- Fathani (saudara bongsu Syeikh Muhammad Zain al-Fathani dan Tok Bendang Daya II) telah menjadi seorang ulama di Mekah tetapi masih juga belajar kepada anak saudaranya Syeikh Ahmad bin Muhammad Zain al-Fathani. Maka Tok Kelaba pun ikut belajar kepada Syeikh Ahmad al-Fathani yang lebih tua daripadanya sekitar lapan tahun saja (Syeikh Ahmad al-Fathani lahir 1272 Hijrah, Tok Kelaba lahir 1280 Hijrah). Ketika belajar kepada Syeikh Ahmad al-Fathani di Mekah, Tok Kelaba bersahabat dengan beberapa orang terkenal di antaranya Tok Kenali Kelantan, Syeikh Abdur Rahman Gudang al-Fathani, dan lain-lain. Tok Kelaba belajar juga kepada Syeikh Muhammad bin Ismail Daud al-Fathani. Ketika belajar di Mekah itu Tok Kelaba juga menyempatkan diri menadah ilmu kepada ulama-ulama Arab yang terkenal iaitu Syeikh Muhammad bin Sulaiman Hasbullah al-Makki. Walau bagaimanapun yang sangat berkesan bagi Tok Kelaba ialah Tok Bendang Daya II, hampir semua kitab yang beliau tulis mahupun salinan karya orang lain sentiasa menyelitkan fatwa atau pendapat yang berasal daripada Tok Bendang Daya II. Demikian juga dalam setiap kali mengajar selalu menyebut nama Tok Bendang Daya II tak ubahnya dengan Tok Kenali Kelantan yang sentiasa menyebut nama gurunya Syeikh Ahmadal-Fathani.

 

KARYA

 

Karya-karya Tok Kelaba dibahagi kepada dua bentuk; Karya Asli dan Karya Salinan. Disebabkan kekurangan ruangan yang dapat diperkenalkan di sini hanyalah Muqaddimatul Athfal fi Shifatillahi zil Jalal saja, diselesaikan di Patani pada 8 Rabiulawal 1305 Hijrah. Semua halaman kitab ini penuh dengan nota atas, nota tepi kiri-kanan dan nota kaki. Dua muka setengah di bahagian dalam pula terdapat judul baru yang disebut Faedah yang membicarakan pelbagai wirid dan doa. Tentang ini diselesaikan pada tahun 1322 Hijrah. Di bahagian tepi juga beliau memperkenalkan beberapa pemikiran gurunya, Syeikh Abdul Qadir al-Fathani yang beliau sebut dengan Syaikhuna saja. Juga terdapat rujukan kitab-kitab Syeikh Ahmad al-Fathani, Syeikh Nawawi al-Bantani, Syeikh Nuruddin ar-Raniri, Syeikh Umar Makkah dan lain-lainnya. Kitab ini diterbitkan oleh Abdul Mubin bin Muhammad Thaiyib al-Fathani dicetak oleh Mathba'ah al-Miriyah, Mekah, 1331 Hijrah/1912 Masihi.

 

 

Jumaat, 11 Jun 2021

อินโดเนเซียถูกฮอลันดาปกครองถึง 350 ปี จริงหรือ

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

เมื่อเรากล่าวถึงประเทศอินโดเนเซีย เรามักกล่าวว่า ประเทศอินโดเนเซีย เคยตกอยู่ภายใต้การปกครองของเจ้าอาณานิคมฮอลันดา หรือ เนเธอร์แลนด์ ภายใต้บริษัทอินเดียตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ หรือ VOC (Vereenigde Oostindische Compagnie) มาเป็นเวลานานถึง 350 ปี แต่หลายพื้นที่ก็ต่อต้านในสิ่งที่กล่าวมาข้างต้น อย่างอาเจะห์ ก็มักกล่าวว่า ถ้าเนเธอร์แลนด์ปกครองอินโดเนเซีย เป็นเวลานานถึง 350 ปีจริง นั้นจะเป็นเกาะชวา แต่ไม่ใช่ดินแดนอาเจะห์ เพราะดินแดนอาเจะห์ เพิ่งจะแพ้สงครามต่อต้านฮอลันดาเมื่อ 100 กว่าปีมานี้เอง ตามประวัติศาสตร์ได้บันทึกว่า สงครามระหว่างฮอลันดา-อาเจะห์ หรือที่เรียกอย่างย่อว่า สงครามอาเจะห์ เป็นสงครามที่รัฐอาเจะห์ต่อต้านฮอลันดา เป็นสงครามที่เริ่มตั้งแต่ปี 1873 จนถึงเดือนมกราคม 1904

 

เมื่อฮอลันดาพยายามจะขยายอำนาจตนเองเข้าสู่รัฐอาเจะห์ จึงประกาศสงครามกับรัฐอาเจะห์ เมื่อ 26 มีนาคม 1873 โดยประกาศบนเรือรบ  Citadel van Antwerpen ใช้เวลาในการรบเป็นเวลาถึง 30 ปี กว่าอาเจะห์จะพ่ายแพ้แก่ฮอลันดา

การจะกล่าวว่าอินโดเนเซีย เคยตกอยู่ภายใต้การปกครองของฮอลันดา เป็นเวลานานถึง 350 ปี จึงมีนักวิชาการชาวอินโดเนเซียเชื้อสายลูกผสมที่เรียกว่า ชาวอินโด (Kaum Indo) คำว่าชาวอินโด เป็นคำเรียกกลุ่มคนลูกผสมระหว่างชาวยุโรป โดยเฉพาะชาวฮอลันดากับชาวพื้นเมืองในอินโดเนเซีย  นักวิชาการท่านนี้ได้ศึกษาถึงการปกครองของฮอลันดาที่มีต่อดินแดนอาณานิคมอินโดเนเซีย เพื่อลบล้างข้อกล่าวที่ว่า เนเธอร์แลนด์ปกครองอินโดเนเซีย เป็นเวลาถึง 350 ปี

เมื่อผู้เขียนเดินทางไปกรุงจาการ์ตา จึงซื้อหนังสือเล่มหนึ่งชื่อว่า “350 Tahun Indonesia Dijajah”  หรือ “อินโดเนเซีย ไม่ได้ตกเป็นดินแดนอาณานิคม เป็นเวลา 30 ปี” หนังสือเล่มนี้มีความหนา xxxiv + 366 หน้า จัดพิมพ์โดย   Komunitas Bambu  ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ชื่อว่านาย Gertrudes Johan Resink

 

ประวัติของนาย Gertrudes Johan Resink หรือนาย G. J. Resink นั้น เกิดที่เมืองยอกยาการ์ตา เมื่อ 11 ตุลาคม 1911 และเสียชีวิตที่กรุงจาการ์ตา เมื่อ 4  กันยายน 1997 ขณะที่มีอายุ 85 ปี  เขาเป็นนักกวี นักเขียน และปัญญาชนชาวอินโดเนเซีย มีเชื้อสายกลุ่มชาวอินโด (กลุ่มลูกผสมระหว่างชาวฮอลันดากับชาวอินโดเนเซียพื้นเมือง)  ระหว่างปี 1947-1976 เขาเป็นอาจารย์คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยอินโดเนเซีย และในปี 1950 เขาได้ถือสัญชาติอินโดเนเซีย

การที่มีใครสักคนกล่าวว่าประเทศอินโดเนเซียตกเป็นอาณานิคมของฮอลันดาถึง  350 ปี นาย G.J.Resink กล่าวว่านั้นเป็นเรื่องโกหก มันเป็นเพียงตำนานเท่านั้น  จากหนังสือเล่มนี้ นาย G.J.Resink ในฐานะนักประวัติศาสตร์และผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายระหว่างประเทศ ตลอดจนเป็นนักกวีได้นำเสนอหลักฐานว่าสิ่งเหล่านี้เป็นโครงสร้างทางการเมืองในยุคอาณานิคมอย่างไร การโกหกเรื่องการยึดครองมาเป็นเวลาถึง 350 ปีของนักล่าอาณานิคมนั้นได้รับเผยแพร่จากนักการเมืองชาวดัตช์และจากตำราเรียนในโรงเรียนยุคล่าอาณานิคม

 

แต่ได้รับความเชื่อมากกว่าความจริงทางประวัติศาสตร์  เมื่ออดีตประธานาธิบดีซูการ์โน และนักการเมืองอินโดเนเซียใช้การยึดครองอินโดเนเซียมาถึง 350 ปี ในการพูดปราศรัย ปลุกจิตวิญญาณให้ชาวอินโดเนเซียลุกขึ้นสู้  ข้ออ้าง 350 ปี  ยังถูกนักประวัติศาสตร์นำไปใช้ด้วย ต่อมารัฐบาลอินโดเนเซียเอง ได้รวมเอาตำนานอินโดเนเซียถูกยึดครอง 350 ปีเข้าไว้ในหลักสูตรของโรงเรียนต่างๆ จนในที่สุดก็ได้รับการยอมรับและถูกฝังว่าเป็นความจริงในสังคมอินโดเนเซีย

ในหนังสือเล่มนี้ นาย G.J. Resink ได้ให้หลักฐานว่ายังมีหลายรัฐ และหลายดินแดนในอินโดนีเซียที่ไม่เคยถูกฮอลันดาปกครอง และอยู่ภายอำนาจของกฎหมายอาณานิคของฮอลันดา นาย G.J. Resink ได้นำเอกสาร หลักฐานจำนวนมาก เพื่อยืนยันถึงสิ่งที่เขาเชื่อว่ายังมีรัฐและดินแดนจำนวนหนึ่งที่อำนาจของกฎหมายอาณานิคมของฮอลันดาเข้าไม่ถึง เฉพาะอย่างยิ่งรายละเอียดของข้อเท็จจริงทางกฎหมาย ซึ่งทำให้ข้อโต้แย้งของเขาไม่เพียงหนักแน่นเท่านั้น แต่ยังมีความสำคัญในการแสดงอาณาเขตอธิปไตยของอินโดนีเซียในช่วงยุคอาณานิคมอีกด้วย

 

นักประวัติศาสตร์อินโดเนเซียที่ชื่อว่า นายเตาฟิก อับดุลลอฮ (Taufik Abdulah) กล่าวว่า นาย G.J. Resink ให้ความสำคัญกฎหมายระหว่างประเทศในการศึกษา ตรวจสอบข้อมูลทางประวัติศาสตร์ในยุคการล่าอาณานิคม และข้อสรุปจากการวิจัย ค้นคว้าของนาย G.J. Resink เกี่ยวกับ 350 ปีของการยึดครองของชาวฮอลันดา ที่มีต่ออินโดเนเซียนั้น จริงๆ แล้วไม่มีอะไรมากไปกว่าเรื่องทางการเมืองที่ไม่สามารถยืนยันได้ ข้อมูลต่างๆในหนังสือเล่มนี้ นาย G.J. Resink ได้พิสูจน์ว่าชาวฮอลันดาไม่ได้ยึดครองอินโดเนเซียเป็นอาณานิคมถึง 350 ปี และเขาได้ตั้งคำถามว่า เหตุใดจึงยังคงมีการเขียนเรื่องอินโดเนเซียตกเป็นอาณานิคมถึง 350 ปี ไว้ในหนังสือประวัติศาสตร์ของโรงเรียนต่างๆ และรวมทั้งการกล่าวถึงในสุนทรพจน์ทั่วไปด้วย

  

อาจารย์ประวัติศาสตร์ชื่อนาย Yerry Wirawan จากมหาวิทยาลัยซาตานา ดาร์มา เมืองยอกยาการ์ตา ได้กล่าวในการให้สัมภาษณ์กับหนังสือ Kompas.com ว่า การกล่าวว่าอินโดเนเซียถูกยึดครองมาเป็นเวลาถึง 350 ปีนั้น เป็นความพยายามของเหล่านักต่อสู้เพื่อเอกราชในการปลุกกระแสชาตินิยม ให้ชาวอินโดเนเซียลุกขึ้นมาต่อต้านนักล่าอาณานิคมฮอลันดา

 

นาย Yerry Wirawan ได้พูดต่อว่า การกล่าวว่านักล่าอาณานิคมฮอลันดายึดครองอินโดเนเซียนานถึง 350 ปี เป็นสิ่งหนึ่งที่บ่งบอกถึงประเทศมีจุดบอดทางประวัติศาสตร์  การยึดครองของฮอลันดา จะเป็นการยึดครองที่ละนิด อาเจะห์จะถูกยึดครองในปี 1904 และถูกยึดครองสมบูรณ์ในปี 1912 หรือบาหลีเอง ก็ยึดครองในปี 1906

 

นาย Tyson Tirta กล่าวว่า นาย  G.J. Resink  ธงของเรือต่างๆที่ถือเป็นสัญลักษณ์ประจำเรือนั้น มีการออกกฎหมายเป็นทางการในปี 1881  ก่อนหน้านั้น เรือของชาวพื้นเมืองอินโดดเนเซียสามารถชักธงของตนเองเป็นอิสระ  นั้นเป็นไปได้ว่าท้องทะเลของหมู่เกาะอินโดเนเซีย ทั้งหมดไม่ได้ตกเป็นอาณานิคมของฮอลันดา เกี่ยวกับเรื่องนี้ นาย John Butcher เมื่อปี 2008 ได้เขียนบทความในหัวข้อว่า “Resink revisited: A note on the territorial waters of the self-governing realms of the Netherlands Indies in the late 1800s”  ได้กล่าวว่า ในปี 1910 ยังมีรัฐและดินแดนในอินโดเนเซย จำนวนหนึ่ง ที่ยังมีสถานะเป็น “รัฐเอกราช”

 

คุณ Atik Kencana S. ได้ยกตัวอย่างของรัฐอิสระแห่งหนึ่ง คือ รัฐบูตน โดยเขียนว่า ในปี 1538 รัฐบูตน ได้แปรสภาพเป็นรัฐสุลต่านบูตน ภายใต้การนำของสุลต่านกามุดดิน คาลีฟาตุลคามิส พร้อมๆกับการเข้ามาของศาสนาอิสลาม ซึ่งถูกเผยแพร่โดยพ่อค้าชาวมุสลิม ในปี 1960 ประธานาธิบดีซูการ์โน ได้เรียกร้องให้รัฐบูตน เข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย จนในปี 1965 รัฐบูตนจึงเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย และต่อมากลายเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดสุลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้


คุณ Atik Kencana S. ได้ยกตัวอย่างของรัฐอิสระแห่งหนึ่ง คือ รัฐบูตน โดยเขียนว่า ในปี 1538 รัฐบูตน ได้แปรสภาพเป็นรัฐสุลต่านบูตน ภายใต้การนำของสุลต่านกามุดดิน คาลีฟาตุลคามิส พร้อมๆกับการเข้ามาของศาสนาอิสลาม ซึ่งถูกเผยแพร่โดยพ่อค้าชาวมุสลิม ในปี 1960 ประธานาธิบดีซูการ์โน ได้เรียกร้องให้รัฐบูตน เข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย จนในปี 1965 รัฐบูตนจึงเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย และต่อมากลายเป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดสุลาเวซีตะวันออกเฉียงใต้


อ้างอิง

1. Resensi Buku : Bukan 350 Tahun Dijajah, https://sejarah-tni.mil.id/2021/02/23/resensi-buku-bukan-350-tahun-dijajah/

 

2. Benarkah Indonesia Dijajah Selama 350 Tahun? Ini Kebenarannya, https://phinemo.com/benarkah-indonesia-dijajah-selama-350-tahun-ini-kebenarannya/

 

3. Bagaimana G.J. Resink Membongkar Mitos 350 Tahun Penjajahan Belanda, https://tirto.id/bagaimana-gj-resink-membongkar-mitos-350-tahun-penjajahan-belanda-f3sv


4. Ada Gak Sih Wilayah di Indonesia yang Tidak Pernah Dijajah Belanda? Ini Jawabannya!, https://www.yukepo.com/hiburan/indonesiaku/ada-gak-sih-wilayah-di-indonesia-yang-tidak-pernah-dijajah-belanda-ini-jawabannya/

Isnin, 31 Mei 2021

ชาวจามไหหนาน หรื่อชาว Utsul หนึ่งในชนชาวมลายูบนเกาะไหหนาน ประเทศจีน

โดยนิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

ชาวจามที่อาศัยอยู่บนเกาะไหหนาน จะเรียกว่าชาว Tsat หรือ Utsat หรือ Utset หรือบางครั้งจะเรียกว่าชาวจามไหนหนาน ชาวจามบนเกาะไหหนาน พวกเขาจะพูดภาษาที่อยู่ในกลุ่มภาษาจาม แต่ด้วยพวกเขามีปฏิสัมพันธ์กับชาวจีน ทำให้มีอิทธิพลของภาษาจีนด้วย ภาษาที่พูดโดยชาวจามกลุ่มนี้มีจำนวนที่ยังไม่ชัดเจน น่าจะราว 4,500 คน มีชุมชนที่ชาวจามอาศัยอยู่สองหมู่บ้าน คือหมู่บ้าน ฮุยฮุย และหมู่บ้านฮุยซิน อยู่ในการปกครองของเมืองซันย่า เกาะไหหนาน ประเทศจีน

รองศาสตราจารย์ Zhang Liang จากศูนย์การศึกษาชนกลุ่มน้อยทางชาติพันธุ์ของสถาบัน Chinese Southwest Borderland แห่งมหาวิทยาลัยยูนาน ประเทศจีน ได้เผยแพร่เอกสารการวิจัย เกี่ยวกับชาวจามซันย่า เป็นกลุ่มที่ยึดมั่นในคำสอนของศาสนาอิสลามแบบดั้งเดิมอย่างใกล้ชิด พวกเขารักษาวิถีชีวิตอาหารฮาลาลในหมู่บ้านของตนอย่างจริงจัง แม้ว่าเนื้อวัวและเนื้อแกะในหมู่บ้านจะมีราคาแพงกว่า แต่พวกเขาจะไม่ซื้ออาหารที่อื่น ซึ่งไม่มีการรับประกันว่าฮาลาลจริงๆ เพื่อประหยัดเงิน หากพวกเขาทำงานในโรงงานที่ไม่มีเตาฮาลาล ชาวจาม จะวิ่งกลับบ้านเพื่อทานอาหารฮาลาล ไม่ว่าพวกเขาจะยุ่งแค่ไหนในที่ทำงาน เมื่อซื้ออาหารก็จะตรวจดูว่ามีฮาลาลในเร็วๆ นี้หรือไม่ เมื่อพูดถึงการแต่งตัว สาวๆ ชาวจามมักจะสวมผ้าคลุมศีรษะเสมอ

ภาษาจามเกาะไหหนาน เป็นภาษาที่มีการพูดกันในสองหมู่บ้านนอกเมืองซันยา   บนเกาะไหหนาน ภาษาจามนี้มีความสัมพันธ์กับภาษาจามชายฝั่งและที่ราบสูงของเวียดนาม   ภาษาจาม เป็นส่วนหนึ่งของตระกูลภาษามลายู-จาม ซึ่งเป็นส่วนแยกออกมาจากตระกูลภาษามลายู-โปลีเนเซีย สำหรับภาษาจามเกาะไหหนานพูดบริเวณตอนใต้ของเกาะไหหนาน  การอพยพของชาวจามออกจากเวียดนามไปยังเกาะไหหนาน มีสองคลื่น โดยครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อเมืองอินดราปูรา (Indrapura) ในเวียดนามตอนเหนือแตกปี 982  ในบันทึกของจีนกล่าวว่ามีชาวมุสลิมอพยพไปยังเกาะไหหนานในปี 186 และปี 88

การอพยพครั้งที่สอง ตามบันทึกของจีน ฉบับที่ 284 ของ Ming Xian Zong Shi บันทึกว่า ในยุคจักรพรรดิ Xian Zong ของราชวงศ์หมิง มีเจ้าชายชาวจาม ที่มีชื่อว่าเจ้าชาย Lai Gu ทำการโจมตีเวียดนาม แต่ไม่สามารถเอาชนะชาวเวียดนามได้  เจ้าชาย Lai Gu จึงนำภรรยา และพรรคพวกชาวจามหนึ่งพันคน หนีไหยังเกาะไหหนาน และในบันทึกของจีน ฉบับที่ 286 ของ Ming Xian Zong Shi ก็ยังมีการเช่นนั้นเหมือนกัน

 

จากหนังสือ A Grammatical Sketch of Hainan Cham : History, Contact, and Phonology กล่าวว่า Savna (192 ; 29) ได้เดินทางไปที่เมืองซันยา และพบชาวมุสลิม ราง 400-500 คน ซึ่งไม่ทราบว่า มีแหล่งเดิมมาจากที่ไหน มีมัสยิดอยู่ 4 แห่ง และพวกเขาพูดภาษามลายู สำหรับผู้เขียนเชื่อว่า พวกเขาเหล่านั้น น่าจะพูดภาษาจามมากกว่า ซึ่งภาษาจามเอง ก็อยู่ในตระกูลภาษามลายู  ส่วนในหนังสือดังกล่าวเช่นกัน กล่าวว่า ในปี 1937 นาย Hans Scubel  นักมานุษยวิทยาชาวเยอรมัน ได้เดินทางไปเยือนเมืองซันวา เพื่อศึกษาภาษาหลี่ ซึ่งเป็นภาษาพูดของชาวบนเกาะไหหนาน เป็นภาษาที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่สุดในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต นาย Hans Scubel ได้เดินทางไปเกาะไหหหนาน โดยเขียนเรื่องราวที่เขาสัมผัส นอกจากภาษาหลี่แล้ว เขายังสัมผัสชุมชนชาวจามบนเกาะไหหนาน เขาเขียนลงในบทความชื่อว่า die li-stamme der insel hainan ein beitrag zur volkskunde sud chinas หรือ นิทานพื้นบ้านของชนเผ่าหลี่แห่งเกาะไหหลำ จีนตอนใต้ ในปี 1937 เขาพักอยู่ที่เมืองซันยาเป็นเวลานานพอควร เขาบอกว่า มีชาวมุสลิมอยู่ราว 400 หลังคาเรือน มีประชากรราว 2,000 คน

 

และหลังจากนาย Hans Scubel เขียนเรื่องราวของชาวจามบนเกาะไหหนานแล้ว มีนาย Jiawu cen ได้เขียนในปีทศวรรษที่ 1940 ชื่อว่า Sanya Gang de Huijiao หรือ The Islam in Sanya Harbor  เขากล่าวว่า ชาวมุสลิม อาศัยอยู่ในหมู่บ้านที่แยกออกจากชาวจีนที่ไม่ใช่มุสลิม มีมัสยิดอยู่ 4 แห่ง และในบรรดามัสยิดเหล่านั้น ปรากฏว่า มีมัสยิดอยู่ 3 แห่งที่มีอายุเก่าแก่ มัสยิดทางตอนเหนือ สร้างในยุคจักรพรรดิเฉียนหลง ( 乾隆) ปี 1736-1795 มัสยิดทางตอนใต้ สร้างในยุคจักรพรรดิเจียชิ่ง ปี 1796-1820 และมัสยิดทางทิศตะวันตก สร้างในยุคจักรพรรดิกวังซฺวี่ (光绪帝)ปี 1875 –  1908

 

ในการสำรวจปี 1982 พบว่ามีชาวจาม บนเกาะไหหนานอยู่ 4,143 คน พบว่า  โดยอาศัยอยู่ในสองหมู่บ้าน คือ หมู่บ้านฮุยฮุย ( Huihui) และหมู่บ้านฮุยซิน (Huixin) จำนวน  3,849 คน

คำภาษามลายู                  คำภาษาจามไหหนาน        

Basah                             sa

Panah                             na

Nipis                               pi

Habis                              phi

Atas                                ta

Kapas                              pa

 

อ้างอิง

Utsul จาก https://en.wikipedia.org/

 

Graham Thurgood, Ela Thurgood and Li Fengxiang,A Grammatical Sketch of Hainan Cham : History, Contact, and Phonology, Boston De Gruyter,2014.

 

Ling Tian เรื่อง Sanya Chams Muslim Minority in Hainan: Eradicating an Identity ใน https://bitterwinter.org/

Selasa, 11 Mei 2021

พจนานุกรมภาษาดัตช์-ภาษามลายูที่ผลิตจากคุกของสุลต่านแห่งรัฐอาเจะห์

 โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

ก่อนอื่นเรามาทำความรู้จักกับชาวดัตช์คนหนึ่ง เขาคือ นาย Frederick de Houtman เป็นบุตรของนาย Pieter Cornelisz กับนาง Agnes née Frederiksd เขาเกิดที่เมือง  Gouda ประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อปี 1571 และเสียชีวิตที่เมือง Alkmaar ประเทศเนเธอร์แลนด์ เมื่อวันที่  21 ตุลาคม 1627 เขาเป็นนักสำรวจ นักเดินเรือ และยังเป็นเจ้าหน้าที่ระดับอาวุโสของเจ้าอาณานิคมดัตช์ เขาได้ร่วมเดินทางครั้งแรกกับคณะของชาวดัตช์ไปยังหมู่เกาะอินเดียตะวันออก หรือภูมิภาคมลายู ภายใต้การนำของพี่ชายของเขาที่ชื่อว่า นาย Cornelis de Houtman และ นาย Pieter Dirkszoon Keyser ระหว่างปี 1595 ถึง 15957

 

ต่อมาเขาได้เดินทางมายังภูมิภาคมลายูเป็นอีกครั้งที่สองร่วมกับพี่ชายของเขา นาย Cornelis de Houtman ในปี 1598 ในการเดินทางครั้งนี้ คณะของเขาถูกโจมตีโดยสุลต่านอาลาอุดดิน รีอายต ชาห์ (Alauddin Riayat Syah) แห่งรัฐอาเจะห์ โดยพี่ชายของของเขาถูกสังหารเสียชีวิต ส่วนนาย Frederick de Houtman ถูกสุลต่านแห่งอาเจะห์จับตัวได้ และถูกคุมขังในคุกของรัฐอาเจะห์

 

เขาถูกคุมขังระหว่าง 11 กันยายน 1599 ถึง 25 สิงหาคม 1601 เขาถูกปล่อยออกมา เมื่อรัฐอาเจะห์ได้รับหนังสือขอจากเจ้าชายเมาริตส์ (Prince Maurits)แห่งฮอลันดา ในช่วงที่เขาถูกคุมขังในคุกของรัฐอาเจะห์ เขาใช้เวลาในการเรียนภาษามลายู  เมื่อเขากลับไปยังฮอลันดา ในปี 1603 เขาก็ได้จัดพิมพ์หนังสือพจนานุกรมภาษาดัชต์-ภาษามลายู-ภาษามาลากาชี (มาดากัสการ์)

 

ในปี 1603 นาย Frederick de Houtman ได้ออกเดินทางไปยังหมู่เกาะอินเดียตะวันออกอีกครั้ง และเป็นเขาได้เป็นผู้สำเร็จราชการชาวดัตช์คนแรกของเกาะอัมบน ระหว่างตั้งแต่ปี 1605 ถึง 1611 และเขาได้กลับไปฮอลันดาในปี 1612 และอาศัยอยู่ที่เมือง Alkmaar ประเทศฮอลันดา โดยเขาเป็นสมาชิกสภาเมืองดังกล่าวตั้งแต่ปี 1614 ถึง 1618

 

ในปี 1618 เขาได้เดินทางไปยังหมู่เกาะอินเดียตะวันออกอีกครั้ง  ต่อมาเขาได้เป็นผู้ว่าการของหมูเกาะมาลูกุ ระหว่างปี 1621-23 และต่อมาในปี 1624 เขากลับไปยังฮอลันดา และเสียชีวิตที่นั่น เมื่อ 21 ตุลาคม 1627


ความเป็นมาของการทำพจนานุกรมการสนทนาภาษาดัตช์ - ภาษามลายู

คณะชาวดัตช์ภายใต้การนำของนาย Cornelis de Houtman และน้องชายของเขา นาย Frederick de Houtman เดินทางมาถึงท่าเรืออาเจะห์เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน 1599 พวกเขาได้รับการปฏิบัติอย่างอบอุ่น อย่างไรก็ตามสุลต่านแห่งอาเจะห์ไม่มีความสนใจในการค้าขาย สุลต่านต้องการใช้เรือและอาวุธของดัตช์ในการโจมตีรัฐโยโฮร์เท่านั้น

 

ในวันที่ 1 กันยายน 1599 กองทหารของสุลต่านแห่งรัฐอาเจะห์ได้ซุ่มโจมตีและสังหารนาย Cornelis de Houtman และคนอื่น ๆ อีกหลายคน สำหรับนายเลอฟอร์ต (Le Fort) หัวหน้าคณะสำรวจอีกคนสามารถหลบหนีได้ด้วยเรือสองลำของเขา แต่ลูกเรือ 30 คนรวมทั้งนาย Frederick de Houtman ถูกจับได้

 

นาย Frederick de Houtman ถูกชักชวนให้เปลี่ยนมานับถือศาสนาอิสลามพร้อมจะให้ตำแหน่ง และแต่งงานกับหญิงชาวอาเจะห์ แต่เขาปฏิเสธ เขาจึงถูกคุมขังที่ป้อมเมืองปีดี เป็นเวลา 26 เดือน (11 กันยายน 1599 ถึง 25 สิงหาคม 1601)

นาย Frederick de Houtman ใช้เวลาในขณะที่ถูกคุมขังในการรวบรวมคำศัพท์หัวข้อการสนทนาต่างๆในภาษาดัตช์และภาษามลายู โดยใช้ชื่อหนังสือว่า Spraeck ende Woordboek, Inde Maleysche ende Madagaskarsche Talen met vele Arabische ende Turcsche Woorden

 

อาจารย์ลีลี่ ซูรัตมินโต (Lilie Suratminto) อาจารย์ประจำสาขาวรรณคดีดัตช์ คณะศิลปะศาสตร์ มหาวิทยาลัยอินโดนีเซีย กล่าวว่า "บทสนทนาที่เขียนขึ้นโดยนาย Frederick de Houtman จะเป็นภาษามลายูที่ใช้ในการติดต่อซื้อขายที่ท่าเรือ"

 

นาย Frederick de Houtman รวบรวมเนื้อหาและข้อมูลจากการสัมภาษณ์เพื่อนผู้ต้องขัง เขามักจะได้รับความช่วยเหลือจากล่ามคนหนึ่งที่ทำงานให้กับกองเรือโปรตุเกสและเนเธอร์แลนด์ ล่ามชาวจากลักเซมเบิร์กคนนั้นนาย Frederick de Houtman เรียกชื่อเล่นว่า "นายวันพฤหัส"

ส่วนแรกของพจนานุกรมที่เขาเขียนประกอบด้วยบทกวีเพลงสวด (Lof-Dicht) และคู่มือทางดาราศาสตร์ที่แสดงถึงกลุ่มดาวต่างๆ ทางตอนใต้ของเส้นศูนย์สูตรซึ่งเป็นประโยชน์สำหรับนักเดินทางที่เดินทางไปถึงหมู่เกาะอินดีส นอกจากนี้พจนานุกรมเล่มดังกล่าวยังมีการสนทนาหลายรายการและรวมทั้งคำศัพท์ภาษาดัตช์ - ภาษามลากาซี(มาดากัสการ์)

 

นาย Karim Harun เขียนในบทความชื่อว่า “Aspek Konjugasi dalam Buku Perbualan Houtman (1603)” ลงในวารสารวิชาการชื่อ Jurnal Pengajian Melayu ฉบับที่ 17 (2006) กล่าวว่าการเพิ่มภาษามาลากาชี หรือมาดากัสการ์ เพื่อให้ชาวยุโรปจะได้ใช้เมื่อแวะพักที่แหลม Kaap de Goede Hoop (Cape of Good Hope) ในประเทศแอฟริกาใต้ ในการโต้ตอบกับเจ้าของภาษาในการขนส่งเสบียงอาหารและเครื่องดื่ม

นาย Frederick de Houtman เขียนบทสนทนาภาษาดัตช์ไว้ทางขวาด้วยอักขระแบบกอธิค คู่กับภาษามลายูทางซ้ายซึ่งใช้อักษรโรมัน ในส่วนนี้อาจารย์ลีลี่ ซูรัตมินโต (Lilie Suratminto) กล่าวว่า การเขียนด้วยอักขระแบบกอธิค น่าจะได้รับอิทธิพลอย่างมากจากวัฒนธรรมโปรตุเกสในเวลานั้น  ด้วยการใช้อักขระแบบกอธิคจะใช้ในการเขียนพระคัมภีร์

 

อาจารย์ลีลี่ ซูรัตมินโต (Lilie Suratminto) กล่าวเสริมว่า “ในศตวรรษที่ 17 อักขระแบบกอธิคไม่ได้ถูกใช้อีกต่อไป ด้วยทางบริษัท VOC ได้กำหนดให้อักษรโรมัน เป็นอักขระที่เป็นทางการสำหรับการปกครองในหมู่เกาะอินดีสตะวันออก”

 

หลังจากได้รับการปล่อยตัวจากคุกในรัฐอาเจะห์แล้ว พจนานุกรมการสนทนาเล่มดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์โดย Jan Evertsz Cloppenburch Boecvercooper op't Water Amsterdam ในปี 1603

 

เดิมพจนานุกรมการสนทนานี้ถูกเก็บเป็นความลับ และมีไว้สำหรับเจ้าหน้าที่และนายเรือของ VOC เท่านั้น แต่ในที่สุดก็มีการแปลเป็นภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศสและเยอรมัน พจนานุกรมนี้เป็นที่ต้องการสูงในยุโรป ลูกเรือของเรือเยอรมัน ดัตช์เดนมาร์กและสวีเดน จะใช้หนังสือเล่มนี้เป็นข้อมูลอ้างอิงสำหรับการเดินทางของพวกเขา

 

ศาสตราจารย์ ดร. James T. Collins เขียนไว้ในหนังสือ Bahasa Melayu Bahasa Dunia: Sejarah Singkat ว่า ชาวยุโรป พวกเขาจะเก็บหนังสือเล่มนี้ไว้ในกระเป๋าก่อนออกเดินทางไปเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

 

ในปี 1612 นาย Albert Ruyll พ่อค้าของ VOC ได้แก้ไขและจัดพิมพ์พจนานุกรมใหม่เล่มนี้ใหม่ในชื่อว่า Speighel vande Maleyshce Tale ในเวลา 68 ปีต่อมา ได้มีการตีพิมพ์ฉบับเพิ่มเติม  โดยไม่รวมภาษามาลากาซี (มาดากัสการ์) ภาษาอาหรับและภาษาตุรกีอีกต่อไป  และนาย Gotardus Arthusius ได้ตีพิมพ์เป็นภาษาละติน  และต่อมานาย Avgvstine Spalding ได้แปลเป็นภาษาอังกฤษ โดยใช้ชื่อว่า Dialogues in the English and Malaiane Languages

 

อาจารย์ลีลี่ ซูรัตมินโต (Lilie Suratminto) กล่าวเพิ่มเติมว่า การแปลพจนานุกรมการสนทนาของนาย Frederick de Houtman เป็นภาษาต่างๆ นั้นถือเป็นการประตูสำหรับชาวยุโรปโดยเฉพาะชาวดัตช์สู่หมู่เกาะอินเดียตะวันออก หรือภูมิภาคมลายู

 

https://adb.anu.edu.au/biography/houtman-frederik-de-2201

http://www.ianridpath.com/startales/startales1c.html#houtman   

https://historia.id/kuno/articles/kamus-dari-penjara-sultan-vxj46/page/1


Rabu, 28 April 2021

การทูตด้านมืดของอินโดเนเซียในการผนวกดินแดนอิเรียนตะวันตก

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

กระบวนการผนวกดินแดนอิเรียนตะวันตกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย ใช้เวลาอย่างยาวนาน ถึง 14 ปี นับตั้งแต่ปี 1949 จนถึงปี 1963  ในขณะที่การประกาศเอกราชของอินโดเนเซียนั้น ดินแดนปาปัว หรืออิเรียนตะวันตก ยังไม่ได้เป็นจังหวัดหนึ่งของอินโดเนเซีย  สำหรับดินแดนอิเรียนตะวันตก เมื่อผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย ในปี 1961 จึงมีการจัดตั้ง “จังหวัดอิเรียนตะวันตกในสถานการณ์การสู้รบ” โดยมีเมืองเอกอยู่ที่เมืองโซอาซียู (ตีโดเร)   ภายหลัง สหประชาชาติได้ยอมรับมอบจังหวัดอิเรียนตะวันตกให้กับอินโดเนเซีย เมื่อปี 1963 จึงมีการจัดตั้งจังหวัดอิเรียนตะวันตก โดยมีเมืองเอก ตั้งอยู่ที่เมืองจายาปุรา (เดิมชื่อ เมืองซูการ์โนปุรา)

 

ดินแดนอิเรียนตะวันตก เดิมอยู่ภายใต้อิทธิพลของอาณาจักรมาชาปาฮิต ในปลายศตวรรษที่ 19 ส่วนใหญ่ของดินแดนอิเรียนตะวันตก อยู่ติอิทธิพลของสุลต่านนูนุ แห่งรัฐตีโดเร  ในสนธิสัญญาระหว่างชาห์รีร์-Van Mook และสนธิสัญญา Linggar-Jati เมื่อเดือนพฤศจิกายน 1947 ตอนที่ 3 ได้กล่าวว่า ประเทศสหพันธรัฐอินโดเนเซีย จะครอบคลุมดินแดนทั้งหมดของฮินเดียฮอลันดา นั้นหมายถึงครอบคลุมรวมถึงปาปัว หรืออิเรียนตะวันตกด้วย

 

รัฐบาลอินโดเนเซียติดสินบนหัวหน้าสภาประชาชนปาปัวที่จัดตั้งโดยฮอลันดา การเมืองเงินที่ไม่ได้บันทึกในประวัติศาสตร์

สภาประชาชนปาปัวจัดตั้งขึ้นในปี 1961 มีสามชิกสภาจำนวน 29 คน โดย 16 คน จาก 29 คนได้รับเลือกตั้งมาจากประชาชน


ที่ทำเนียบประธานาธิบดี ประธานาธิบดีซูการ์โนได้ต้อบรับพันเอกซูฆิห์ อาร์โต (Colonel Soegih Arto) กงสุลใหญ่อินโดเนเซียประจำสิงคโปร์ ที่ถูกเรียกตัวกลับยังกรุงจาการ์ตา เพื่อเข้าพบอย่างด่วน เป็นการเข้าพบเพื่อมอบภารกิจสำคัญยิ่ง ประธานาธิบดีซูการ์โน พันเอกซูฆิห์ อาร์โต และนายซูบันดรีโอ (Soebandrio) รัฐมนตรีต่างประเทศอินโดเนเซีย และควบตำแหน่งหัวหน้าหน่วยราชการลับ หรือ Badan Pusat Intelijen (BPI) ของอินโดเนเซีย  ได้ร่วมกันปรึกษาหารืออย่างเครียด



พันเอกซูฆิห์ อาร์โต ได้เขียนในหนังสือชีวประวัติของเขาที่ชื่อ Sanul Daca: Pengalaman Pribadi Letjen (Pur.) Soegih Arto โดยเขียนว่า ประธานาธิบดีซูการ์โนได้อธิบายถึงแผนของรัฐบาลอินโดเนเซียในการได้มาดินแดนอิเรียนตะวันตกด้วยวิธีแหกคอก

 

พันเอกซูฆิห์ อาร์โต ตะลึงเมื่อได้ฟังประธานาธิบดีซูการ์โน ออกคำสั่งให้เขาไปยังฮ่องกง พร้อมนำเงินจำนวน 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐไปด้วย ด้วยเงินจำนวนดังกล่าวพันเอกซูฆิห์ อาร์โต จะสามารถซื้อดินแดนอิเรียนตะวันตก

 

ตามแผนการด้วยเงินจำนวนมากถึง 1 ล้านดอลลาร์ จะเป็นตัวที่จะทำให้สภาประชาชนปาปัว สภาที่จัดตั้งขึ้นโดยฮอลันดา จะลงมติให้ดินแดนอิเรียนตะวันตกต้องการที่จะผนวกเข้ากับประเทศอินโดเนเซีย แม้ว่าจะเป็นการใช้เงินในการลงทุนที่สูง แต่การเมืองเงินเช่นนี้ ได้มีการไตรตร่องมาเป็นอย่างดี ตามที่พันเอกซูฆิห์ อาร์โต เขียนไว้ ถ้าการเจรจาประสบความสำเร็จ จะเป็นการหลีกเลี่ยงการปะทะด้วยอาวุธ จะเป็นการักษาชีวิตของชาวบ้านด้วย

 

การเจรจาที่ฮ่องกง

การปฏิบัติการลับนี้ ไม่ได้ทำโดยพันเอกซูฆิห์ อาร์โต คนเดียว แต่จะประกอบด้วย ทีมงานของหน่วยราชการลับ หรือ Badan Pusat Intelijen (BPI) ของอินโดเนเซีย  เช่น นายการ์โตโน กอดรี (Kartono Kadri) ผู้อำนวยการฝ่าย 2 ของหน่วยราชการลับ หรือ Badan Pusat Intelijen (BPI) ของอินโดเนเซีย เป็นฝ่ายปฏิบัติการ และรวบรวมข้อมูล รวมทั้งพันตำรวจเอกซัมซุดดิน นอกจากเป็นทีมของหน่วยราชการลับ หรือ Badan Pusat Intelijen (BPI) ของอินโดเนเซียแล้ว เขายังเป็นเลขานุการของสถานกงสุลอินโดเนเซียประจำสิงคโปรือีกด้วย ทั้งสามคนเดินทางจากสิงคโปร์ไปยังฮ่องกง 

 

พันเอกซูฆิห์ อาร์โตไม่ได้บันทึกว่าพวกเขาเดินทางเมื่อไร แต่ในหนังสือของนาย Ken Conboy ชื่อว่า Intel: Menguak Tabir Dunia Intelijen Indonesia กล่าวว่าเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในไตรมาศที่สองของปี 1962 ซึ่งอยู่ในช่วงของปฏิบัติการยึดอิเรียนตะวันตกภายในการนำของพลตรีวูฮาร์โต

ที่ฮ่องกงทางหน่วยราชการลับ หรือ Badan Pusat Intelijen (BPI) ของอินโดเนเซีย ได้จัดการอำนวยความสะดวก โดยให้พันเอกซูฆิห์ อาร์โต และเพื่อนๆ พักที่โรงแรม Sunning House พวกเขาจะพบกับชาวฮอลันดาที่มีอิทธิพลอยู่ในอิเรียนตะวันตก พันเอกซูฆิห์ อาร์โต ในฐานะหัวหน้าคระเจรจา มีอำนาจในการเจรจาติดสินบน แต่จะต้องไม่มากกว่าจำนวนเงินที่ได้จัดให้ 1 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ในการนำอิเรียนตะวันตกเข้าผนวกกับอินโดเนเซีย

 

การเจรจาจะดำเนินการในโรงแรม Miramar บนเกาะเกาหลูน ที่คณะของชาวฮอลันดาพักอยู่ ฝ่ายอินโดเนเซีย จะมีตัวแทนเข้าร่วมเจรจา คือ พันเอกซูฆิห์ อาร์โต และนายการ์โตโน กอดรี ส่วนฝ่ายฮอลันดา จะมีนายฮอลันดาอินโดเนเซีย ชื่อ Mr. de Rijke พร้อมเลขานุการเป็นผู้หญิงคนหนึ่ง  

 

การติดสินบนนักการเมืองที่มีอิทธิพลในสภาประชาชนปาปัว

Mr. de Rijke ได้อธิบายให้พันเอกซูฆิห์ อาร์โต และนายการ์โตโน กอดรี ว่าตัวเองนั้นเกิดที่เมืองเกอดีรี บนเกาะชวา และตัวเองพูดและเข้าใจภาษาชวา และบอกว่าตัวเขาเป็นหัวหน้าของสภาประชาชนปาปัว หรือ Nieuw Guinea Raad

 

ในการเจรจาครั้งนั้น เป้นการเจรจาสบายๆ ไม่มีความตึงเครียด การเจรจาครั้งนั้นมีความก้าวหน้า ในการเจรจา สิ่งแรกคือการลงมติการผนวกเข้าอิเรียนตะวันตกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย  สิ่งที่สอง ในเรื่องการใช้เงินในการติดสินบน

 

ปาปัวและความทะเยอทะยานของประธานาธิบดีซูการ์โน

ในการเจรจาการผนวกอิเรียนตะวันตกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซียนั้น ทาง Mr. De Rijke ได้มีการเรียกร้องและเงื่อนไขจำนวนมาก ข้อแรก ขอให้อินโดเนเซียยุติการแทรกแซงทางการทหาร ข้อที่สอง ขอให้ปาปัว หรืออิเรียนตะวันตก เป็นเขตการปกครองพิเศษ ข้อที่สาม ขอให้ไม่มีการกีดกั้นการเผยแพร่ศาสนาคริสต์ ทั้งของนิกายคาทอลิก และโปรเตสแตนต์  ข้อที่สื่ ขอให้ปาปัวหรืออิเรียนตะวันตก สามารถใช้เงินตราของตัวเอง เหมือนกับที่ดินแดนเรียวใช้  ข้อที่ห้า ขอให้ปาปัวหรืออิเรียนตะวันตก สามารถใช้ธงของตนเอง ทุกข้อเรียกร้องได้รับการรับหลักการจากทางฝ่ายอินโดเนเซีย เพื่อสรุปหาข้อยุติ

 

ในหนังสือของ  Ken Conboy ได้บันทึกว่าพันเอกซูฆิห์ อาร์โต ได้กล่าวถึงข้อเรียกร้องของ  Mr. De Rijke ว่า ข้อเรียกร้องข้อแรกนั้น ทางเราเห็นด้วย ที่จะรับรองสถานะของปาปัวเป็นเขตปกครองพิเศษ ข้อที่สอง ด้วยในดินแดนเรียว (ทั้งพื้นที่เรียวบนเกาะสุมาตรา และหมู่เกาะเรียว) ประชาชนจะใช้เหรียญของสิงคโปร์และมาลายา ดังนั้นทางรัฐบาลอินโดเนเซีย จึงยอมรับที่จะให้เรียวใช้เงินตราของตัวเอง ภายใต้อินโดเนเซีย เพื่อดึงชาวเรียวให้หันมาใช้เงินตราของเรียว ซึ่งก็คือของอินโดเนเซียแทนการใช้เงินของสิงคโปร์และมาลายา ดังนั้นในข้อนี้  ทางพันเอกซูฆิห์ อาร์โต ยอมรับที่จะให้ใช้เงินตราของฮอลันดา ข้อที่สาม ทางเราเห็นด้วยที่จะให้คณะมิสชั่นนารีทั้งนิกายคาทอลิก และโปรเตสแตนต์  สามารถอยู่ในดินแดนอิเรียนตะวันตก 

 

ส่วนข้อเรียกร้องที่ทางเราไม่เห็นด้วย คือ การใช้ธงของอิเรียนตะวันตกอย่างโดดเดียว แต่เราเสนอว่า สามารถชักธงปาปัวได้ แต่ต้องอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าธงอินโดเนเซีย  เกี่ยวกับการแทรกแซงทางการทหารนั้น พันเอกซูฆิห์ อาร์โต ตอบว่า ทางอินโดเนเซียจะยุติการแทรกแซงทางการทหาร เมื่ออิเรียนตะวันตกได้ผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซียแล้ว  เมื่อได้รับรู้ถึงข้อเรียกร้องของ Mr. de Rijke แล้ว ก็มีการร่างมติที่จะเสนอในสภาประชาชนปาปัว ดังนั้นเมื่อเป็นการยอมรับว่า ปาปัว หรืออิเรียนตะวันตก กับอินโดเนเซีย มีประวัติศาสตร์ที่ร่วมกัน ดังนั้นสภาประชาชนปาปัว จึงมีการลงมติเป็นเสียงส่วนใหญ่ให้ดินแดนปาปัว หรือ อิเรียนตะวันตก ผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอินโดเนเซีย

นักประวัติศาสตร์ฮอลันดาชื่อว่า นาย Pieter Drooglever กล่าวในหนังสือTindakan Pilihan Bebas: Orang Papua dan Penentuan Nasib Sendiri ว่า ชาวปาปัว หรืออิเรียนตะวันตก มีความสงสัยว่า ตัวแทนของพวกเขาที่อยู่ในสภาประชาชนปาปัว (Nieuw Guinea Raad) จะร่วมมือกับฝ่ายอินโดเนเซีย แต่ในบรรดารายชื่อที่ร่วมมือกับฝ่ายอินโดเนเซียนั้น ไม่ปรากฏชื่อ Mr. De Rijke โดยนาย Mr. De Rijke เป็นทนายความที่มีประสบการณ์ เป็นชาวฮอลันดาอินโดเนเซีย คือชาวฮอลันดาที่เกิดในอินโดเนเซีย เป็นผู้ต่อสู้เพื่อผลประโยชน์ของชาวฮอลันดาอินโดเนเซียในปาปัว นอกจากนี้เขายังเกี่ยวข้องกับการปลอมเอกสาร จนทำให้เคยถูกคุมขังเป็นเวลา 4 เดือน

 

หอจดหมายเหตุอังกฤษได้เก็บรักษาเอกสารส่วนตัวของ Mr. de Rijke โดยให้คำอธิบายว่า Mr. de Rijke มีชื่อเต็มว่า Mr. Jacob Olaf de Rijke เกิดเมื่อ 9 กันยายน 1921 แต่เอกสารดังกล่าวยังอยู่ในเอกสารระดับความลับ ซึ่งจะสามารถเปิดได้เมื่อ 1 มกราคม 2024 ก็คงต้องรอการเดเอกสารว่า จะสามารถเปิดเผยความลับว่า เบื้องหลังการผนวกอิเรียนตะวันตกมีความลับที่ยังไม่ได้บันทึกอะไรบ้างในประวัติศาสตร์อินโดเนเซีย

 

อ้างอิง

Martin Sitompul, Diplomasi Gelap Pembebasan Irian Barat, https://historia.id/.

R.Z. Leirissa.1992.Sejarah Proses Integrasi Iraian Jaya,Departmen Pendidikan dan Kebudayaan, Jakarta.