ศิลาจารึกซูกาบูมี หรือศิลาจารึกฮารีนยิง (Prasasti Harinjing)

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

อารยธรรมภูมิภาคมลายูครั้งนี้จะกล่าวถึงศิลาจารึกซูกาบูมี

ศิลาจารึกซูกาบูมี หรือที่รู้จักกันในอึกชื่อว่าศิลาจารึกฮารีนยิง (Prasasti Harinjing) เป็นศิลาจารึกที่พบในไร่ซูกาบูมี ภายในเขตการปกครองของหมู่บ้านซีมาน กิ่งอำเภอเกปุง จังหวัดเกอดีรี จังหวัดชวาตะวันออก อินโดเนเซีย โดยพบศิลาจารึนี้ที่บริเวณเชิงเขาเกอลุด นอกจากศิลาจารึกฮารีนยิง แล้ว ยังพบศิลาจารึกปาราดะห์ (prasasti Paradah)ในหมู่บ้านซีมานด้วย

ศิลาจารึกทั้งสองด้านเขียนด้วยอักขระและภาษาชวาโบราณ จารึกประกอบด้วยข้อความสามส่วนที่กล่าวถึงเรื่องเดียวกัน

วันที่ 25 มีนาคม ค.ศ. 804 ที่ปรากฏบนจารึก ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงถึงวันครบรอบการก่อตั้งเมืองเกอดิรี ปัจจุบันศิลาจารึกนี้จัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติอินโดเนเซียในกรุงจาการ์ตา

เนื้อหาของศิลาจารึก

ด้านหน้าเรียกว่าศิลาจารึกฮารีนยิง เอ ระบุว่า ในวันที่ 11 สุกลภักษา เดือนไจตรา ปีศักราชชวา 726 (25 มีนาคม ค.ศ. 804) (11 suklapaksa bulan Caitra tahun 726 Saka) บรรดาพระสงฆ์ในพื้นที่จูลังฆีได้รับสิทธิในที่ดิน (ที่ดินที่ได้รับการยกเว้นภาษี) สำหรับการร่วมมือในการก่อสร้างคลองส่งน้ำที่เรียกว่าฮารีนยิง

ด้านหลัง ศิลาจารึกฮารีนยิง บี บรรทัดที่ 1-23 ระบุว่า Sri Maharaja Rake Layang Dyah Tulodhong ในวันที่ 15 สุกลภักษา เดือนอาซูจี ปีศักราชชวา 843 (19 กันยายน ค.ศ. 921) (15 Suklapaksa bulan Asuji tahun 843 Saka) ทรงรับรองสิทธิของบรรดาพระสงฆ์ในจูลังฆี เนื่องจากพวกเขายังคงดูแลรักษาคลองฮารีนยิง ไป

บรรทัดถัดไป ซึ่งเรียกว่าศิลาจารึกฮารีนยิง ซี ระบุว่า สิทธิที่คล้ายคลึงกันนี้ได้รับการรับรองในวันที่ 1 สุกลภักษา เดือนไจตรา ปีศักราชชวา 849 (7 มีนาคม ค.ศ. 927) (1 Suklapaksa bulan Caitra tahun 849 Saka)

มีการศึกษาและเปลี่ยนภาษาชวาโบราณเป็นภาษาอินโดเนเซีย โดย P. V. Van Stein Callenfels ภายใต้หัวข้อหนังสือว่า De inscriptie van Soekaboemi จัดพิมพ์โดย P. V. Noord-Hollandsche Uitgevers-Maatschappij เมื่อ 1934 ณ กรุงแอมสเตอร์แดม

ด้านหน้า

1. Swasti cakawarsatita 709 (726) caitra

2. Masa tithi ekadaci cuklapaksa ha.wa.ca.tatka

3. La bhagawanta bari I wulanggi sumaksyan simaniran mula dawu

4. Han gawainira kali I harinjing hana ta lmah “dapubhi” sang apatih a

5. Tuha kambah deni kali hinelyan lmah satamwah de bhagawanta bari pa

6. Meget sang panggumulan parttaya sang kamalagyan anu hinanakan rika kala wa

7. Huta sang labihan pitungtung daman waca panigran daman gundu parwuwus sang apatih da

8. Man gundu winekas dama gandhang parwuwus daman gamel lawan daman cali gusti

9. Dapu landap tuha dihulu dapu gundu….watan.acur haler dapu…kan apkan da

10. Pu undun hulu kuwu dapu santan wu.ang atuha sang wulawan lawan dapu petet tuha wenggah daman

11. Er*wariga daman udaya citralekha dapunta waca nahan sira rama I paradah anu hinanakan

12. Rika kala//rama I bagu winkas dapu tahani gusti dapu natu tuha dihulu dapu garbu wka wua

13. Ma tuha saka sang er lawan dapu tiwul awatas daman wanyaga apeken daman wahang…

14. Tu daman sampanna parwuwus sang majalu bsi lawan daman bangun wariga dapu taji tuha wenggah daman dahara

15. Ni tuha buru daman kunja tuhalas daman wacana lawan daman wihar kalang tuha daman wanua

16. Parwuwus daman lampuyang wadahuma daman waca tuha padahi si bunta lawan si karyya kulapati i

17. Harinjing dapunta mandi kulapati I latateng dapu aman kulapati I bubul dapunta kurungan tpi siring anung

18. Saksi daman guntar I garage daman damen nihan sira aligrama saksinira saksyakan ikana simanira mula

19. Dawuhan // Kunang tinadah bhaganta I ramanta gawai sang. Aswa…cyamah waragan pitu kawenggahan inuman

20. Amunuhatasamada awaknira sira kunang yan gawai .i. sabya…salwiranira // niyanta wrddhinira mu.an sang pa

21. Mgat lasun deni….bhagawanta dapu landap….anta…an….

22. Dapu hadyan dapu sura daman kunja panigran sang taruk ramanta ri tajam wina…sangka .i. sang arawisa

23. I sangkawu I sangkara I sang……………I sangsala I sangang naha kawrddhini gawe gawe bhagawanta I

24. wulanggi //o//………………………..i bagu I kukap I watu walu

25.……………….ralan tpisiringnya watek

ด้านขวา

1. Rangga manggehan tangkilsugih randa

2. Mman nahan sakweh nikang wanua ka

3. Samwah deni gawai bhagawanta bari

ด้านหลัง

1. //swasti cakawarsatita 843

2. Asujimasa tithi pancadaci suklapaksa wara ha.u.

3. Bu.naksatra uttarabadrawada ahnibudhna dewata wrsayoga ta

4. Tkala ajna cri maharaja rake laying dyah tulodhong tinadah rakryan

5. Mapatih I hino mahamantri cri ketudharamanimantaprabhaprabhusaktitri

6. Wikrama umingsor ing rakryan mapatih halu wka sirikan kaluwarak tiruan muang

7. Pamgat bawang tiruan halaran kumonnakan casana sang dewata lumah I kwak ka

8. Pagehekna ni wka bhagawanta bari sang magawali kali I harinjing ikanang tan kolahala

9. Deni patih wahuta rama muang tan katamana dening saprakara ni mangila drbyaji

10. Kring padammapuy tapahaji erhaji tuha dagang tuha hunjamman manguri kutak ka

11. Payungngan pakalangkang pamanikan limus galuh pangaruhan manimpiki malanjang Iba haluwa

12. Rak wungkal tajam paranakan kdi walyan widu mangidung singgah mamrsi hulun haji watak

13. I jro ityewammadi saprakara ni mangilala drbya haji micra paramicra tan tamatah i

14. Stha ni wka bhagawanta bari I wulanggi sanggirigil muang ikang kabikuan mula sa..mama

15. Kangaran I wulahya ing waruk ing cambung ing wila kawela pamasangnya mas su 1 maparah

16. I cri maharaja mijil angken cetra ka 3, I sang pamgat asing juru I kadiri ikang ri wilang

17. Mas 4 winijillakannya byaya ni masa rinapi I wulahnya mas 1 winijillakannya da

18. Lannira ggawaiyakan ikanang dhrarmma kali I harinjing nahan balacrama ni mangatag ma

19. Ngkana pingsornnikanag ajna haji kinonnakan hatguhakna tan kolahhulah hatka ri dlaha ning

20. Dlaha kunang yan hana patih wahuta rama muang mangilala drbyahaji tan parabyapara I sthana ni wka bha

21. Gawanta bari ya sangkanani pramadanya salwirnni langghana ring ajna haji lwiranya nigrahan ya rim as ka 1

22. Su 2 matanya deya nikana hana mangilala patih wahuta rama kabeh kayatnaknannya soni nikeng surat

23. Praasti casana sri maharaja //o// muwah saka 843 caitramasa tithi pratipada sukla

24. Wara wa.u.bu.tatkala ni wka bhagawanta bari mintonakan anugraha sang lumah ri kwak

25. Tinadah rake hino pu ketu makasambandha pakon sang pamgat momahumah kaka

26. N rake sumba sang pamgat anggehan sang parpat sira ta kumonnakan ikang prasasti umnahhakna yaw u

27. Kal kweh ni wka bhagawanta bari ri wulanggi sang giwil sang trayi sang sacra sang pulas ri wilang sang banat

28. Sang durak ring sambung sang ngrawrit sang uwir ri wulahnya sang waseh sang bayaka ri waruk sang wadhi sang kinang nahan

ด้านซ้าย

1. Kwehnira wka bhagawanta bari umnahhakan nikang

2. Prasasti ri wungkal kunang ta kwe sang lumah ri kwak

3. Asing umulahhulah ikang nugraha sanghyang su

4. Kram upadrawa yan…kuha…jna…

อ้างอิง

prasasti sukabumi, Perpustakaan Gigital Budaya Indonesia, Budaya-Indonesia.org

van Stein Callenfels, P. V.,  De inscriptie van Soekaboemi, Noord-Hollandsche Uitgevers-Maatschappij, Amsterdam, 1934.