นักศึกษา ม.อ. ปัตตานีฝึกงานในรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

    นักศึกษา ม.อ. วิทยาเขตปัตตานี จะไปฝึกงานในช่วงฤดูร้อนทุกปี โดยเฉพาะการฝึกงานในหน่วยงานทั้งรัฐและเอกชน ผ่านการประสานงานของศูนย์นูซันตาราศึกษา  ครั้งนี้เป็นการประมวลภาพการฝึกงานของนักศึกษาคนหนึ่ง

วิชามลายูศึกษาในประเทศเยอรมัน

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

  มหาวิทยาลัยฮัมเบิร์ก (Hamburge University)  

ในประเทศเยอรมันนั้น วิชามลายูศึกษามีการเรียนการสอนบางแห่ง  ดำเนินการโดยมหาวิทยาลัย  แต่ส่วนหนึ่งดำเนินการโดยพิพิธภัณฑ์สถาน  มีการจัดตั้งแผนกวิชามลายูศึกษาขึ้นครั้งแรกที่มหาวิทยาลัยฮัมเบิร์ก (Hamburge University)  เรียกว่าแผนกวิชาภาษาอินโดเนเซียและภาษาโอซีเนีย (Indonesian Language and Oseania Languages)    นอกจากนั้นในมหาวิทยาลัยบอนน์ (Bonn  University)  ก็มีการเรียนการสอนภาษาอินโดเนเซีย  ส่วนในมหาวิทยาลัยปาซาว (Passau  University) เริ่มมีการเรียนการสอนเกี่ยวกับมลายูศึกษาในต้นทศวรรษที่ 1980

              

การเรียนการสอนเกี่ยวกับมลายูศึกษาในปัจจุบันดำเนินการในคณะมนุษยศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยโคโลน  และที่คณะสังคมวิทยา  มหาวิทยาลัยบีเลฟิลด์ (Bielefeld  University)   ในมหาวิทยาลัยโคโลนมีสถาบันที่ชื่อว่า Institut  fur  Volkerkunde ได้ทำการศึกษาเกี่ยวกับชุมชนชาวเลเผ่าโอรักลาโวย   ชาวเลเผ่ามอแกน  และชุมชนชาวมลายู  รวมทั้งชุมชนอื่นๆในภูมิภาคมลายู  ส่วนมหาวิทยาลัยบีเลฟิลด์นั้น  ประมาณปี 2543 ทางคณะสังคมวิทยาของมหาวิทยาลัยดังกล่าวได้ประสานงานกับแผนกวิชาสังคมวิทยา  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยาเขตปัตตานี นำนักศึกษาปริญญาโทของมหาวิทยาลัยบีเลฟิลด์ลงภาคสนามในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จำนวน 12 คน  โดยนักศึกษาดังกล่าวได้ลงทำการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับมลายูศึกษาในประเทศมาเลเซีย โดยใช้มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์  วิทยาเขตปัตตานี เป็นฐานในการศึกษาวิจัยครั้งนั้น

วิชามลายูศึกษาในประเทศรุสเซีย

โดย นิอับดุลรากิบ  บินนิฮัสซัน

 

 

 

ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง เริ่มมีการเรียนการสอนเกี่ยวกับมลายูศึกษา  โดยเริ่มการสอนเกี่ยวกับภาษามลายูที่สถาบันที่ชื่อว่า สถาบันตะวันออกกรุงมอสโก  มีนาย L. Mervart เป็นผู้นำ  และมีผู้ช่วยเป็นชาวอินโดเนเซียคือ นาย Muso  นาย Semaoen   การเรียนการสอนภาษาและวัฒนธรรมมลายูในปัจจุบันดำเนินการโดย สถาบันความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมอสโก  ซึ่งสถาบันตะวันออกกรุงมอสโก เข้าเป็นส่วนหนึ่งสถาบันนี้ในปี 1954  และสถาบันภาษาตะวันออก ซึ่งปัจจุบันชื่อว่า สถาบันประเทศเอเชียและอัฟริกา  อยู่ภายใต้มหาวิทยาลัยมอสโก 

นอกจากนั้นมีการเรียนการสอนในคณะตะวันออก (Faculty of Oriental) ของมหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอร์เบิร์ก (University of St.Petersburg) อีกด้วย   กลุ่มนักวิชาการรุสเซียที่สนใจเกี่ยวกับภูมิภาคมลายูได้จัดตั้งสมาคมขึ้นมาเมื่อวันที่ 10 มกราคม  1990   เพื่อศึกษาวิจัยเกี่ยวกับภูมิภาคมลายู  โดยสมาคมดังกล่าวมีชื่อว่า Nusantara  Society  มีประธานชื่อ  Dr. Boris Parnickel  ซึ่งเขาเสียชีวิตในปี 2007  ขณะมีอายุได้  69 ปี  ประธานคนใหม่ชื่อ   Prof. Villen Sikorsky และ  รองประธานชื่อ   Prof. Dr. Alexander Ogloblin  จากมหาวิทยาลัยเซนต์ปีเตอร์เบิร์ก

วิชามลายูศึกษาในประเทศฝรั่งเศส

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

    ในประเทศฝรั่งเศสนั้นมีการจัดตั้งศูนย์ศึกษาภาษามลายูขึ้น  โดยตั้งผู้อำนวยการศึกษาภาษามลายูในยุโรป ขึ้นในสถาบันที่ชื่อว่า Ecole des Languages Orientes เมื่อวันที่ 2 กันยายน ปี 1844   มีนาย Edmund  Dulaurier  เป็นผู้อำนวยการ   โดยมีการแปลหนังสือภาษามลายูที่ชื่อว่า Kitab Pelayaran Abdullah ในปี 1850  และมีการผลิตพจนานุกรมภาษามลายู-ฝรั่งเศส แต่ไม่เสร็จสมบูรณ์

  นอกจากนั้นสถาบันวิชาการที่ศึกษาเกี่ยวกับมลายูศึกษา เช่น สถาบันที่ชื่อว่า Ecole  Francais d’Extreme Orient มีการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับชนชาวจามในกลุ่มประเทศอินโดจีน, สถาบันที่ชื่อว่า Institut National des Languaes et  civilizations  orientales เป็นสถานที่ศึกษาเกี่ยวกับภาษาและวัฒนธรรมตะวันออก  ตั้งอยู่ในกรุงปารีส  โดยสถาบันนี้เริ่มสอนภาษามลายูในปี 1841 มีการจัดตั้งฝ่ายภาษามลายูขึ้นในมหาวิทยาลัย La Havre  และมหาวิทยาลัย La Rochelle   โดยในมหาวิทยาลัย La Rochelle มีการจัดตั้งสถาบันโลกมลายู หรือ Maison du Monde  Malais  มีชื่อเป็นภาษามลายูว่า  Wisma Dunia  Melayu มีผู้อำนวยการชื่อ    Philippe  Grange’ ซึ่งมีความชำนาญเกี่ยวกับชนชาวบาจาว ทั้งในประเทศมาเลเซีย, อินโดเนเซีย และฟิลิปปินส์    

              

  มีสถาบันการศึกษาที่สอนเกี่ยวกับภาษาและวัฒนธรรมมลายูอีกหลายแห่งในประเทศฝรั่งเศส เช่น  Ecole  des  Hautes  etudes  en  sciences  sociales  (ประวัติศาสตร์และมนุษยวิทยา)ของคณะสังคมวิทยาและมนุษยวิทยามหาวิทยาลัยปารีส และคณะมานุษยวิทยาของมหาวิทยาลัย Aix-en-Provence   และมีสถาบันที่ทำการศึกษาวิจัยเกี่ยวกับภูมิภาคมลายูที่มีชื่อเสียงคือ Centre  national  de  la  recherché  scientifique,  Musee  Guimet, Musee  d’Histoire  naturelle  Musee  del  Homeme  โดยสถาบันนี้ผลิตวารสารที่เกี่ยวกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย  มีชื่อว่า Archipel  ตั้งแต่ปี 1973

การประชุมของสมาคมชาวมลายูศรีลังกาในประเทศแคนาดา

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

    ในประเทศแคนาดา จะมีชุมชนชาวมลายูที่อพยพมาจากประเทศศรีลังกาอพยพไปตั้งถิ่นฐานอยู่เป็นจำนวนมาก ชาวมลายูเหล่านั้น ได้รวมตัวกันจัดตั้งเป็นกลุ่ม เป็นสมาคม ในครั้งนี้ จะเป็นการประมวลภาพการประชุมของสมาคมชาวมลายูศรีลังกาในประเทศแคนาดา

x

ประมวลภาพการจัดงานมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์วิชาการ ครั้งที่ 6 ม.อ. ปัตตานี

โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

    คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี ได้จัดงานมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์วิชาการ ครั้งที่ 6  ขึ้นในวิทยเขตปัตตานี สำหรับในส่วนของแผนกวิชามลายูศึกษา นอกจากมีนักศึกษามลายูศึกษาของ ม.อ. ปัตตานี  จัดแสดงโปสเตอร์แล้ว ยังได้เชิญนักศึกษาปริญญาโทชาวมาเลเซีย จากมหาวิทยาลัยไซนส์มาเลเซีย รัฐปีนัง มาเสนอบทความในงานวิจัยของตนเอง และเชิญนักเล่นหนังตะลุง ชาวมาเลเซีย มาเสนอบทความพิเศษในเรื่องการแสดงหนังตะลุงในรัฐกลันตัน ประเทศมาเลเซีย

x

เกาะคริสต์มาส หนึ่งในสองเกาะมลายูของประเทศออสเตรเลี

โดย นิอับดุลรากิ๊บ บินนิฮัสซัน

  

เมื่อกล่าวถึงภูมิภาคมลายู หรือ นูซันตารา (Nusantara)สองเกาะที่เรามักละเลยที่จะกล่าวถึง  เกาะทั้งสองนั้นคือเกาะคริสต์มาสและเกาะโคโคส  ด้วยเมื่อเรากล่าวถึงภูมิภาคมลายู ย่อมต้องไม่มีประเทศออสเตรเลียอยู่ในพื้นที่ของภูมิภาคมลายู  แต่เมื่อเราดูตามแผนที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้แล้ว จะเห็นได้ว่าเกาะคริสต์มาสและเกาะโคโคสยังอยู่ในพื้นที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้  

เกาะทั้งสองตั้งอยู่ใกล้กับประเทศอินโดเนเซียมากกว่าประเทศออสเตรเลีย นอกจากนั้นเกาะทั้งสองยังเคยอยู่ภายใต้การปกครองของกระทรวงอาณานิคมอังกฤษ หรือ Colonial Office  แต่เป็นการปกครองผ่านระบบสเตร็ทเซตเติ้ลเมนต์ส (Straits Settlements) ซึ่งสเตร็ทเซตเติ้ลเมนต์สนี้จะประกอบด้วยรัฐปีนัง รัฐมะละกา และสิงคโปร์  ดังนั้นสามารถกล่าวได้ว่าเกาะทั้งสองยังอยู่ในภูมิภาคมลายู แต่ว่าโดยภูมิรัฐศาสตร์จะเป็นส่วนหนึ่งของประเทศออสเตรเลีย

เรามารู้จักเกาะคริสต์มาสกันดีกว่า  สำหรับเกาะคริสต์มาส เป็นเกาะเล็กๆ  ในมหาสมุทรอินเดีย เป็นเกาะภายใต้การปกครองของประเทศ โดยเป็นดินแดนที่ไม่ได้ปกครองตนเองของประเทศออสเตรเลีย เกาะคริสต์มาสอยู่ภายใต้การปกครองดูแลของ Australian Department of Transport and Regional Services เกาะคริสต์มาสตั้งอยู่ห่างจากเมืองเพิร์ท รัฐออสเตรเลียตะวันตกไปทางตะวันตกเฉียงเหนือ ราว 2,360 กิโลเมตร และห่างจากเกาะชวา ประเทศอินโดเนเซียไปทางใต้ ราว 360 กิโลเมตร เกาะคริสต์มาสมีขนาดพื้นที่ 155 ตารางกิโลเมตร  

ประชากรของเกาะคริสต์มาสมีประชากรประมาณ 2 พันกว่าคน  ประชากรของเกาะคริสต์มาสจะประกอบด้วยชาวจีนกว่า 60 เปอร์เซ็นต์ แรกๆเป็นการอพยพของคนจีนจากกวางตุ้ง จนบางชุมชนมีชื่อเป็นภาษาจีนกวางตุ้ง  เช่น ชุมชนปูนซาน  หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 มีการอพยพของคนจีนจากรัฐปีนัง จากสิงคโปร์ จากนั้นจะมีชาวมลายู เป็นประชากรรองของเกาะคริสต์มาส โดยชาวมลายูจะมาจากรัฐปีนัง รัฐมะละกา และสิงคโปร์  ส่วนที่เหลือจะเป็นชาวตะวันตก ชาวอินเดีย  บนเกาะคริสต์มาสจะมีศูนย์กลางการปกครอง หรือที่เรียกว่า ชุมชน มีชื่อว่า Fly Fish Cove แต่ชาวเกาะคริสต์มาสจะเรียกว่า กำปง หรือ The Settlement

   ความเป็นมาของชื่อเกาะนั้น  ด้วยกัปตันวิลเลี่ยม  มัยนอร์ส (Captain William Mynors) กัปตันเรือเรือที่ชื่อว่า Royal Mary ของบริษัทอิสต์อินเดีย ได้เดินทางมาถึงเกาะแห่งนี้ โดยไม่ได้แวะพัก เพียงผ่านไปเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 1643 และได้ตั้งชื่อเกาะแห่งนี้ว่า เกาะคริสต์มาส  อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 17  เกาะแห่งนี้เป็นที่ผ่านของนักเดินเรือของอังกฤษและฮอลันดา  แต่ไม่เป็นที่สนใจนัก ในปี 1666  นักแผนที่ชาวฮอลันดา ชื่อ Pieter Goos ได้เขียนแผนที่ โดยมีการใส่เกาะแห่งนี้เข้าไปในแผนที่ด้วย พร้อมตั้งชื่อเกาะว่า Mony ซึ่งมีความหมายว่าไม่ชัดเจน  

ต่อมาในเดือนมีนาคม 1688 นักเดินเรือชาวอังกฤษที่ชื่อว่า William Dampier โดยเรืออังกฤษที่ชื่อว่า Cygnet  เขาได้บันทึกในบันทึกการเดินทางของเขาที่ชื่อว่า Voyages  เขาพร้อมลูกเรืออีกสองคนได้ขึ้นบนเกาะคริสต์มาส  เขาพบว่าเกาะแห่งนี้ไม่มีผู้คนอาศัยอยู่ คนกลุ่มนี้ถือว่าชาวตะวันตกกลุ่มแรกที่ขึ้นเกาะคริสต์มาส

ต่อมาในปี 1718  Danie Beeckman ได้บันทึกการเดินทางของเขายังเกาะคริสต์มาสในบันทึกชื่อ A Voyage to and from the Island of Borneo, in the East-Indies  และในปี 1887 กัปตันเรือที่ชื่อว่า John Maclear โดยเรือที่ชื่อว่า HMS Flying Fish ได้พบอ่าวที่เกาะดังกล่าว และดังชื่ออ่าวนั้นว่า Flying Fish Cove  ต่อมาทาง G. Clunies Ross เจ้าของเกาะโคโคสได้นำคนงานมาตั้งถิ่นฐานที่บริเวณอ่าว Flying Fish Cove  สำหรับนำไม้และสิ่งของไปช่วยอุตสาหกรรมที่เกาะโคโคส 

และเกาะนี้เริ่มมีความสำคัญเพราะมีการค้นพบแร่ฟอสเฟต และในทศวรรษที่ 1890  ดังนั้นจึงเริ่มมีการนำคนงานสำหรับอุตสาหกรรมแร่ฟอสเฟต โดยนำมาจากสิงคโปร์ มาลายา และประเทศจีน    นาย John Davis Murray วิศวกรที่เดินทางไปดูแลกิจการแร่ฟอสเฟตยังเกาะคริสต์มาสในนามของบริษัท Phosphate Mining and Shipping Company  โดยนาย John Davis Murray รู้จักในนามของ King of Christmas Island  

จนเมื่อเขาแต่งงานและเดินทางกลับไปต้งถิ่นฐานในกรุงลอนดอน  เกาะคริสต์มาสถูกปกครองโดยระบบสเตร็ทเซตเติ้ลเมนต์ส (Straits Settlements) ซึ่งมีศูนย์อำนาจอยู่ที่สิงคโปร์

ในช่วงเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 เกาะคริสต์มาสกลายเป็นเป้าหมายการยึดครองของญี่ปุ่น ด้วยเป็นเกาะที่มีแร่ฟอสเฟต เกิกการปะทะระหว่างกองทัพญี่ปุ่นกับฝ่ายพันธมิตร จนในที่สุดเกาะคริสต์มาสก็ถูกญี่ปุ่นยึดครอง ต่อมาเมื่อสงครามโลกครั้งที่ 2 ยุติลง เกาะคริสต์มาสก็กลับมาเป็นของอังกฤษอีกครั้ง             

ต่อมาออสเตรเลียได้รับโอนอำนาจการปกครองเกาะคริสต์มาสจากอังกฤษ โดยออสเตรเลียต้องจ่ายค่าชดใช้จำนวนหนึ่งของการเสียผลประโยชน์จากอุตสาหกรรมแร่ฟอสเฟตให้แก่สิงคโปร์  มีการออกพ.ร.บ. ว่าด้วยเกาะคริสต์มาส ผ่านการลงมติเมื่อเดือนกันยายน 1958 และเกาะคริสต์มาสเข้ามาอยู่ภายใต้การปกครองของออสเตรเลียเมื่อ 1 ตุลาคม 1958

ต้นปี 1986 สภาของเกาะคริสต์มาสได้จัดให้มีการแข่งขันออกแบบธงประจำเกาะคริสต์มาส มีการแข่งขันออกแบบธงถึง 69 แบบ และมีการประกาศแบบธงที่ได้รับการคัดเลือกเมื่อ 14 เมษายน 1986 และมีการนำธงดังกล่าวมาใช้เป็นธงที่ไม่เป็นทางการ  และต่อมาในปี 2002 ธงของเกาะคริสต์มาส ก็ได้รับการยอมรับให้เป็นธงที่เป็นทางการของเกาะคริสต์มาส  โดยพื้นธงมีสีฟ้าและสีเขียว สีฟ้า หมายถึงท้องทะเลที่ล้อมรอบเกาะ ส่วนสีเขียว หมายถึงพืชพันธุ์บนเกาะ  ดาว 5 ดวงในพื้นสีฟ้า หมายถึงดินแดนออสเตรเลีย  ส่วนในพื้นสีเขียว มีนกนางแอ่น ซึ่งเป็นที่มีอยู่บนเกาะคริสต์มาส  และวงกลมสีเหลืองกลางธง หมายถึงแร่ฟอสเฟต  มีรูปเกาะในวงกลมสีเหลืองดังกล่าว

สำหรับชุมชนชาวมลายูบนเกาะคริสต์มาสนั้นมีมัสยิดอยู่หนึ่งแห่ง ชื่อว่า มัสยิดอัลตักวา โดยมีนายอับดุลกาฟฟาร์  อิสมาแอล เป็นอิหม่ามประจำมัสยิด  มีการพบภาพถ่ายของมัสยิดแห่งหนึ่งบนเกาะคริสต์มาสในหอจดหมายเหตุของออสเตรเลีย  เป็นภาพถ่ายในปี 1938  มีชื่อว่ามัสยิดมาเลเซีย ซึ่งคำว่ามาเลเซียในความหมายขณะนั้น ไม่ได้มีความหมายถึงประเทศมาเลเซียในปัจจุบัน  ถึงอย่างไรก็ตามมัสยิดมาเลเซียอาจจะไม่มีอีกแล้ว เพราะว่ารูปแบบไม่เหมือนกับมัสยิดอัลตักวาที่มีอยู่ในปัจจุบัน  

นักเผยแพร่ศาสนาอิสลามจากประเทศมาเลเซีย มักเดินทางไปยังเกาะคริสต์มาส เพราะเกาะคริสต์มาสยังมีความต้องการผู้รู้ศาสนาอิสลาม ในเกาะคริสต์มาสมีสภาอิสลามแห่งเกาะคริสต์มาส หรือ Christmas Island Islamic Council  และคลับมลายูแห่งเกาะคริสต์มาส หรือ Christmas Island Malay Club  ด้วยชาวมลายูเหล่านี้ถือว่าเป็นพลเมืองของประเทศออสเตรเลีย ดังนั้นสวัสดิการต่างๆของประเทศออสเตรเลีย จึงตกมายังชาวมลายูบนเกาะคริสต์มาสด้วย  เช่นคนว่างงาน จะได้รับสวัสดิการค่าครองชีพ บุตรแรกเกิดจะได้รับเงิน 8 พันบาท  ชาวมลายูบนเกาะคริสต์มาส จะมีงานวันครอบครัวในเดือนตุลาคม เป็นประจำทุกปี  ความแปลกอีกอย่างของเกาะคริสต์มาส คือ ทุกปีจะมีปูแดง หรือ Red Crab (Gecarcoidea natalis) ขึ้นมาบนเกาะคริสต์มาส หลายสิบล้านตัว

เกาะคริสต์มาส แม้เป็นเพียงเกาะเล็กๆ ในมหาสมุทรอินเดีย  มีประเทศออสเตรเลียเป็นเจ้าของ แต่เกาะคริสต์มาสก็ถือว่าเป็นเกาะหนึ่งของชาวมลายู  และเป็นเกาะหนึ่งที่ตั้งอยู่ในแผนที่ภูมิภาคมลายู  คนจังหวัดชายแดนภาคใต้ก็น่าจะใช้ชาวมลายูบนเกาะคริสต์มาส และชาวมลายูบนเกาะโคโคส ที่ได้อพยพไปตั้งถิ่นฐานในออสเตรเลียตะวันตก มาเป็นเครือข่าย ทางสังคม เศรษฐกิจในโอกาสต่อไป