เจดีย์ฮินดูอุมบุล(Candi Umbul) อีกมรดกหนึ่งร่องรอยของศาสนาฮินดูในภูมิภาคมลายู

 โดย นิอับดุลรากิ๊บ  บินนิฮัสซัน

สำหรับภูมิภาคมลายูนั้นศาสนาพุทธ-ศาสนาฮินดู เคยมีบทบาท และบางราชวงศ์ในรัฐต่างๆก็เคยทั้งนับถือทั้งศาสนาพุทธ และศาสนาฮินดู  ดังนั้นในภูมิภาคมลายูจึงทิ้งร่องรอยมรดกของทั้งสองศาสนา ในแหลมมลายูนั้นภายถึงความทั้งปาตานี อาจมีการค้นหาร่องรอยลำบากหน่อย และในสุมาตรา หรือเกาะชวา ค่อนข้างจะง่ายในการหาร่องรอย สำหรับครั้งนี้ของแนะนำ เจดีย์ฮินดูอุมบุล

เจดีย์ฮินดูอุมบุลเป็นแหล่งน้ำพุร้อนโบราณตั้งอยู่ในอำเภอมาเฆอลัง จังหวัดชวากลาง ประเทศอินโดเนเซีย สร้างขึ้นในสมัยราชวงศ์ไศเลนทรา ซากปรักหักพังยังคงได้รับการอนุรักษ์และเป็นแหล่งท่องเที่ยวสำคัญในอำเภอมาเฆอลัง สำหรับอำเภอมาเฆอลัง ก็เป็นอำเภอที่ตั้งของเจดีย์โบโรบูดูร์เช่นกัน

ประวัติความเป็นมา

ชื่อ "เจดีย์อุมบุล" มาจากคำภาษาชวาว่า "อุมบุล" (umbul) ซึ่งหมายถึงน้ำที่ผุดขึ้นมาจากก้นสระ มักมีลักษณะคล้ายฟองอากาศ หรือที่ชาวชวาเรียกว่า "มัมบุล" (mumbul) มันมีความหมายว่า ผุดขึ้นมา สระน้ำในบริเวณนี้แบ่งออกเป็นสองส่วน ส่วนแรก อยู่ด้านบน เป็นน้ำพุร้อนที่มีกำมะถัน ส่วนที่สอง ด้านล่าง เป็นสระน้ำเย็น ผนังสระทั้งหมดสร้างจากหินแอนเดไซต์หลายชั้น ในอดีต สระแห่งนี้เป็นสถานที่อาบน้ำสำหรับบุตรชายและบุตรสาวของชนชั้นสูง

มีหินหลายก้อนเรียงรายอยู่ตามขอบสระน้ำ แสดงภาพนูนต่ำต่างๆ ของพืช สัตว์ และเจดีย์ที่อยู่ด้านบนของวิหาร โดยรวมแล้ว วิหารยังคงรักษาความสำคัญทางประวัติศาสตร์เอาไว้ ฐานรากที่มุมแต่ละด้านของสระน้ำแสดงถึงเสาที่รองรับหลังคาป้องกัน หินอื่นๆ ที่มีรูปร่างคล้ายหินลึงค์แบนๆ ถูกใช้เป็นแท่นนั่งสมาธิสำหรับนักรบหรืออัศวิน

ภาพนูนต่ำและร่องรอยของรูปปั้นลึงค์และโยนีหลายแห่งในสถานที่ต่างๆ แสดงให้เห็นว่าเจดีย์อุมบุลเป็นวิหารในศาสนาฮินดู ซึ่งเมื่อมีการพิจารณาจากประวัติศาสตร์ของอาณาจักรมาตารัมโบราณ เป็นไปได้ว่าวิหารนี้สร้างขึ้นโดยราชวงศ์ซันจายา หรือ สัญชัยของชาวชวาที่นับถือศาสนาฮินดู ปัจจุบันเหลือโครงสร้างวิหารเพียงไม่กี่แห่งในบริเวณเจดีย์อุมบุล อย่างไรก็ตาม ภายในสระน้ำมีแท่นหินแบนๆ รูปทรงลึงค์หลายแห่ง นอกจากจะใช้เป็นแท่นอาบน้ำแล้ว เป็นไปได้สูงว่าแท่นหินรูปทรงลึงค์เหล่านี้เคยถูกใช้เป็นที่นั่งสำหรับนั่งสมาธิของอัศวินในอดีต

สิ่งที่ทำให้บ่อน้ำแร่ที่เจดีย์อุมบุลมีความพิเศษคือ ไม่มีกลิ่นกำมะถันฉุนเหมือนบ่อน้ำพุร้อนอื่นๆ ทำให้ผู้มาเยือนสามารถแช่น้ำได้นานเท่าที่ต้องการโดยไม่มีความเสี่ยง อย่างไรก็ตาม ปริมาณกำมะถันในน้ำก็ยังคงมีคุณประโยชน์ในการรักษาโรคผิวหนัง และอุณหภูมิของน้ำก็สามารถช่วยบำบัดกระดูกและกระตุ้นการไหลเวียนโลหิตได้

ในปี 2019 รัฐบาลท้องถิ่นอำเภอมาเฆอลังได้บูรณะเจดีย์อุมบุลโดยปรับปรุงประตูทางเข้าหลักและสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกเพิ่มเติมโดยไม่ทำลายสิ่งของภายในเจดีย์อุมบุลตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งรวมถึงการปรับปรุงสวน ซ่อมแซมศาลาเปิดโล่งด้านหน้าเคาน์เตอร์จำหน่ายตั๋ว และสร้างโรงอาหารหลายชั้นเพื่อให้ผู้มาเยือนได้ชื่นชมความงามจากด้านบน อย่างไรก็ตาม

อ้างอิง

Candi Indonesia Seri Jawa, Wiwi Djuwita Sudarna Ramelan(Edit), Kementerian Pendidikan dan Kebudayaan,2013.